Siyasetin Meslekleşmesi Türkiye'de Milletvekillerinin Sosyal Profili ve Siyasal Profesyonelleşmesi

Abstract

Bu tez, 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın ilk yarısında Avrupa Parlamentolarında artan siyasette profesyonelleşme olgusunu Türkiye'de 1980'den bu yana seçilmiş milletvekillerinin sosyal profillerine ve kariyerlerine odaklanarak incelemektedir. Çalışma, siyasi profesyonelleşme kavramını teorik çerçeveler ve tarihsel bağlamlar üzerinden, özellikle de Max Weber'in siyasi kariyerlerin evrimine ilişkin görüşlerine atıfta bulunarak incelemektedir. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'de milletvekilliğinin ne ölçüde profesyonelleştiğini ve önceki profesyonel geçmişlerinin milletvekillerinin siyasi yörüngelerini nasıl etkilediğini analiz etmektir. Nicel bir yaklaşım benimseyen çalışma, milletvekillerinin yaş, eğitim, cinsiyet ve mesleki geçmişleri gibi biyografilerinden elde edilen demografik ve mesleki verilerin yanı sıra, görev süreleri ve parti değiştirme kalıpları gibi siyasi uzun ömürlülük ölçütlerini de analiz etmektedir. Milletvekillerinin önceki meslekleri ile mecliste geçirdikleri süre arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için ileri regresyon modelleri ve korelasyon analizleri, uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, milletvekillerinin giderek daha fazla hukuk, iktisat, iş dünyası ve akademi gibi uzmanlık alanlarından gelmesiyle profesyonelleşmeye doğru önemli bir kayma olduğunu ortaya koymaktadır. Daha yüksek eğitime ve kapsamlı mesleki deneyimlere sahip olanlar daha uzun siyasi kariyerlere sahip olma ve meclis içinde daha önemli pozisyonlarda bulunma eğilimindedir. Bununla birlikte, siyasi partiler ve dönemler arasında farklılıklar görülmekte, bu da Türkiye'nin siyasi tarihi boyunca profesyonelleşme konusunda değişen eğilimlerini yansıtmaktadır. Bu araştırma, Türkiye'de milletvekili profesyonelleşmesinin ilk kapsamlı ampirik analizini sunarak sosyal bilimlerde yeterince çalışılmamış bir alanı ele alarak alana katkıda bulunmaktadır. Ayrıca siyasal profesyonelleşmeye ilişkin kuramsal anlayışı Türkiye bağlamına uygulayarak siyasal yaşamın daha geniş sosyolojik incelemeleri için önemli bir perspektif sunmaktadır. Sonuç olarak, Türkiye'de siyasetin profesyonelleşmesi, milletvekillerinin mesleki ve sosyal geçmişleri de dahil olmak üzere çok sayıda faktör tarafından şekillendirilen dinamik bir süreçtir ve milletvekillerinin parlamentoda uzun vadeli kariyerlerini sürdürme becerilerinde kritik bir rol oynamaktadır.

This thesis examines the growing phenomenon of professionalisation in politics in European Parliaments at the end of the 19th century and the first half of the 20th century, focusing on the social profiles and careers of elected Member of Parliament (MPs) in Türkiye since 1980. Drawing from Max Weber's theoretical insights, it examines how politics in Türkiye has transitioned into a professional field and how MPs' prior professional backgrounds have influenced their political trajectories over time. The study adopts a quantitative approach, analyzing demographic and professional data from MPs' biographies, including their ages, education, gender, and occupational backgrounds, alongside measures of political longevity such as terms served and party-switching patterns. Advanced regression models and correlation analyses are applied to assess the relationship between MPs' prior professions and their political success or longevity in Parliament. The findings reveal a significant shift toward professionalization, with MPs increasingly emerging from specialized fields like law, business, and academia. Those with higher educational qualifications and extensive professional experiences tend to have longer political careers, holding more prominent positions within Parliament. However, disparities are evident across political parties and periods, reflecting varying trends in professionalization throughout Türkiye's political history. This research contributes to the field by offering the first comprehensive empirical analysis of MP professionalization in Türkiye, addressing an understudied area in social science. It extends the theoretical understanding of political professionalization by applying it to the Turkish context, offering important perspective for the broader sociological study of political life. In conclusion, the professionalization of politics in Türkiye is a dynamic process shaped by numerous factors, including MPs' professional and social backgrounds, which play a critical role in their ability to sustain long-term careers in Parliament.