İstanbul Medeniyet Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
DSpace@Medeniyet, İstanbul Medeniyet Üniversitesi tarafından doğrudan ve dolaylı olarak yayınlanan; kitap, makale, tez, bildiri, rapor, araştırma verisi gibi tüm akademik kaynakları uluslararası standartlarda dijital ortamda depolar, Üniversitenin akademik performansını izlemeye aracılık eder, kaynakları uzun süreli saklar ve üniversite adresli yayınların etkisini artırmak için telif haklarına uygun olarak Açık Erişime sunar.
Güncel Gönderiler
18. yüzyıl i̇stanbul'unda mum ve mum üretimi
(İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026) Kanat, Elif; Sunar, Mehmet Mert
Bu çalışma 18. yüzyılda Osmanlı İstanbul'unda mum ve mum üretimini çok yönlü bir şekilde incelemektedir. Bu kapsamda mum üretimi yapan esnafın hammadde tedariki, örgütlenme biçimi, mumhanelerin kent içindeki mekânsal organizasyonu ve bunun kent hayatına etkisi, mumcu esnafı ile diğer esnaf grupları arasında üretim ve satış hususunda yaşanan anlaşmazlıklar ele alınmıştır. Tez bir giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde mum ve mum üretiminin tarihi, aydınlatma tarihinde mumun önemi, Avrupa ve Osmanlı İmparatorluğu'nda mum ve mumculuk üzerine yapılmış araştırmalara yer verilmiş olup yerli ve yabancı kaynaklar değerlendirilmiştir. İlk bölüm "Osmanlı İstanbul'unda Mum Üretiminin Organizasyonu" adını taşımaktadır. Bu bölümde öncelikle Doğu Roma döneminde İstanbul'da ve Osmanlı İstanbul'unda mum üretimi yapan esnafın teşkilat ve nizamı üzerinde durulmuştur. İstanbul'daki mumhanelerin konumları, bu yerlerin seçilme nedenleri ve bu tercihin üretim-tedarik sistemine etkileri incelenmiş, bu doğrultuda Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) aracılığıyla mekânsal analizler yapılmıştır. İkinci bölüm "Mumun Üretimi ve Piyasada Satış Süreci" adını taşımaktadır. Bu bölümde genel olarak mum üretiminin aşamaları, üretimde kullanılan araç gereçler, üretim için gerekli olan hammadde çeşitleri ve bunların tedarik süreci, mum fiyatının belirlenmesi ve mum kıtlığı, mumcu esnafı ile diğer esnaf grupları arasında üretim ve satış sürecinde yaşanan anlaşmazlıklar kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Ayrıca maliyeti nedeniyle daha çok saray ve devlet ileri gelenlerinin konaklarında kullanılan balmumundan mum üretimi yapan balmumcu esnafının teşkilatlanması arşiv kaynakları ışığında ortaya konulmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölüm ise "Mumun Kullanım Pratikleri ve Sosyal Hayata Yansımaları" başlığını taşımakta olup bu bölümde mumun 18. yüzyıldaki toplumsal, siyasal ve ekonomik işlevlerine odaklanılmıştır. Mumun madenlerde ve kırtasiye malzemesi olarak kullanımından sonra Osmanlı İmparatorluğu'nda resmi tören ve kutlamaların vazgeçilmez bir ögesi olan mumun diğer fonksiyonlarından bahsedilmiştir. Gündelik hayatta mum tüketimi başlığı altında halkın hanelerde mum tüketimi, saray ve devlet erkânının mum tüketimi, dini mekânlar ve medreselerde mum tüketimi incelenmiştir. Kalabalık mevcudu nedeniyle İstanbul'daki en büyük mum tüketicilerinden olan yeniçeri ocağının mum ihtiyacı, İstanbul'da düzenlenen büyük şölenlerde ordu ve esnafın dâhil olduğu alaylarda mumcuların yeri değerlendirilmiştir. Son kısımda ise incelediğimiz dönemde Osmanlı toplumunun yapısını daha net gözler önüne sermemizi sağlayan seyahatname ve kronikler başta olmak üzere dönem kaynaklarında yer alan mumcu esnafı ve mum kullanımına dair kayıtlara yer verilmiştir.
Alzheimer hastalığı in vitro modelinde epps ve nac-nanopartikülü kombine etkisinin araştırılması
(İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025) Keske, Ezgi; Ersoy Tunalı, Nagehan
Alzheimer hastalığı (AH), ilerleyici bilişsel kayıplara neden olan ve kesin tedavisi bulunmayan nörodejeneratif bir hastalıktır. Bu çalışmada, AH patofizyolojisinde rol oynayan amiloid beta oligomerleri ile (Aβ42o) toksisitesiyle oluşturulmuş in vitro modelde, 4-(2-hidroksietil)-1-piperazinpropan sülfonik asit (EPPS) ve N-asetilsistein (NAC) yüklü polimer nanopartiküllerin (NAC-NP) monoterapötik ve co-terapötik etkileri değerlendirilmiştir. Hücre canlılığı, mitokondriyal membran potansiyeli, oksidatif stres ve sitokin seviyeleri gibi parametreler üzerinden terapötik etkinlik belirlenmiştir. JC-10 analizi ile mitokondriyal disfonksiyon, ELISA ile IL-1β düzeyi incelenmiştir. Ayrıca, SOD aktivite ve antioksidan ölçümleriyle oksidan savunma mekanizması değerlendirilmiştir. SynergyFinder analizinde Bliss modeline göre antogonist olmayan, nötre yakın edilmiştir. Yapılan analizlerden elde edilen bulgular, EPPS ve NAC kombinasyonunun sinerjik bir etki gösterdiğini ve Aβ42o kaynaklı toksisiteyi azalttığını göstermiştir. B6 ve QSH peptidleri ile fonksiyonellendirilen NAC-NP'nin kan-beyin bariyerini geçtiği ve amiloidleri hedeflediği in vivo koşullarda gözlenmiştir. NAC-NP'nin antiinflamatuar ve antioksidan etkileri gözlemlenirken, nanopartikülün sağladığı kontrollü salım ve EPPS'nin antiamiloid etkisi ile kombine uygulama mitokondriyal bütünlükte iyileşme sağlamıştır. Bu sonuçlar, kombine tedavinin AH'ye yönelik potansiyel bir yaklaşım olabileceğini ve gelecekte yapılacak in vivo çalışmalarla desteklenmesi gerektiğini göstermektedir.
Tanzimat dönemi Ermenice ve Türkçe romanlarda aşk duygusunun tarihselliği
(İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026) Güler Dumanlı, Emine; Şakul, Kahraman; Uslu, Mehmet Fatih
Bu çalışma Tanzimat Dönemi romanlarını edebiyat eleştirisi ve duygular tarihi metodolojilerini birleştirerek incelemektedir. Roman, kurmaca niteliği nedeniyle öncelikle edebiyat alanı içinde değerlendirilen bir metin türüdür. Taşıdığı tarihsel göndermeler ve yazıldığı döneme dair işaret ettiği anlamlar da genellikle edebiyat tarihi çerçevesinde ele alınır. Kurmaca yapısı, romanın uzun süre tarih disiplininin doğrudan inceleme alanına dahil edilmemesine; daha çok örneklendirici ya da sosyolojik çözümlemelere malzeme sağlayan metinler olarak görülmesine yol açmıştır. Ancak günümüzde edebiyat ile tarih arasındaki sınırların kesin olmadığı, iki alan arasında önemli bir etkileşim ve geçişkenlik bulunduğu daha görünür hâle gelmiştir. Bu bağlamda, Tanzimat Dönemi'nde Osmanlı'nın çok kültürlü bir yapısı olduğunu göz ardı etmeyen bu çalışma, sadece Türk-Müslüman yazarların eserlerini değil, Ermeni-Hristiyan yazarların eserlerini de kapsamına almış ve karşılaştırmalı bir okuma yapmıştır. Çalışmanın ana savı duyguların biyokimyasal değişimler ile olduğu kadar tarihsel ve kültürel dönüşümler ile de alakalı olduğu kabulüne paraleldir. Bu nedenle ele aldığı Tanzimat romanlarını sadece kurgusal hikayeler olarak değil, dönemin koşullarında insanların duygularını tarif edişlerini, olumlu veya olumsuz biçimde konumlayışlarını ve bunların süreçteki değişimini gösteren birer tarihsel araç olarak incelemiştir. Çalışma aşk duygusuna odaklanarak Tanzimat Dönemi romanlarındaki aşk anlatılarının Osmanlı modernleşmesi sürecinde toplumda şekillenen yeni duygusal kurallar için bir izlek sunabileceğini savunmaktadır. Romanlarda aşk duygusuna yüklenen anlamlar, kadın-erkek ilişkisinde aşkın konumu, modernleşmeyle beraber değişen beklentiler/dinamikler, evlilik şekillerine aşkın etkisi vb. yönlerden bakılmıştır. Geleneksel ahlak anlayışı ve değişen duygular arasında roman karakterlerinin hangi çatışmaları temsil ettikleri analiz edilmiştir. Ayrıca eril perspektifin dışında kalan alanı da kapsayabilmek adına kadın yazarların eserleri de çalışmaya dahil edilerek dönemin aşk duygusuna bakışının çeşitli temsilleri içeren bir panoraması sunulmuştur.
Erken Cumhuriyet dönemi hariciyesi (1920-1950): Kişileri oluşturan kurum ve kurumu oluşturan kişiler
(İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026) Şenol, Nurullah; Işıksel, Güneş
Bu tez, 1920–1950 yılları arasında Türk Hariciyesinin kurumsal yapısı ve kadro dinamiklerini nicel bir bakış açısıyla incelemektedir. Literatürde genellikle kurumlar, önde gelen figürler veya belirli olaylar ön plana çıkarılmış; ancak Hariciye teşkilatı ve kadrolarının bütüncül bir analizi yapılmamıştır. Bu eksikliği gidermeyi amaçlayan çalışma, Hariciyenin merkez ve dış teşkilatındaki gelişmeleri kesintisiz bir kronolojik çerçevede izlemekte; personel istihdamı, nesil değişimleri ve kariyer süreçlerini ele almaktadır. Araştırma, kurumsal reformlar ile personel meslekleşmesinin birbirini nasıl pekiştirerek Cumhuriyet'in diplomasi aygıtını güçlendirdiğini ortaya koymaktadır. Birinci Dünya Savaşı sonrasında imparatorluk mirasından doğan bir başka ulus‑devlet olan Macaristan'ın Hariciyesi ile yapılan karşılaştırmalı analiz ise ortak bürokratik gelenekleri ve farklı uluslararası koşulların şekillendirdiği ayrışmaları göstermektedir. Kurum ile birey arasındaki karşılıklı etkileşimi vurgulayan tez, erken Cumhuriyet döneminde Türk diplomasisinin kurumsal temelleri ve kadro dönüşümüne özgün bir katkı sunmaktadır.
Biyopolimer fiberlerin üretilmesinde kullanılabilecek farklı yöntemlerin ve karakterizasyon metotlarının araştırılması
(İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026) Ataş, Enes; Kazanci, Murat
Bu tez çalışmasında biyopolimer nanolif üretim sistemlerinin ve bu malzemelerin mekanik ve optik karakterizasyonuna yönelik cihazların tasarımı, imalatı ve optimizasyonunu başarıyla gerçekleştirmiştir. Çalışma, özellikle biyomedikal uygulamalar için nanolif üretim yöntemleri geliştirmeye ve biyomalzemelerin hassas nicel analizine odaklanmıştır. Çalışma kapsamında, merkezkaç kuvvetine dayalı Santrifüj Eğirme Sistemi tasarlanmış ve üretilmiştir. %20 'lik Polivinil Alkol (PVA) konsantrasyonu ve 12.000 RPM dönüş hızı altında, 362 ± 38 nm ortalama çapı olan düzgün morfolojili nanolifler üretilmiştir. Sistemin jelatin gibi farklı biyopolimerlerle uyumluluğu da kanıtlanmıştır. Malzeme karakterizasyonu alanında, ince biyolojik filmlerin mekanik özelliklerini belirlemek için 0,01 N kuvvet ve 0,48 µm yer değiştirim çözünürlüğüne sahip bir Mikro Çekme Test Cihazı ve gözenekli iskelelerin basma kuvveti altındaki davranışını analiz etmek üzere bir Mikro Basma Test Düzeneği geliştirilmiştir. Bu sistemler, kollajen iskelelerin elastik, plato ve yoğunlaşma bölgelerini hassasiyetle ölçerek mekanik modifikasyonların etkilerini doğrulamıştır. Optik analizler için ise, Mueller Matris Polimetri sistemine entegre edilebilen, 4°C ile 55°C ile arasında kontrol sağlayan bir Sıcaklık Kontrol Sistemi tasarlanmış ve biyomalzemelerin sıcaklığa bağlı optik değişimlerini inceleme olanağı sunulmuştur. Ayrıca, Santrifüj Eğirme yöntemi kullanılarak Karboksimetil Selüloz (CMC) takviyeli PVA kompozit nanolif membranlar üretilmiştir. Karakterizasyon sonuçları, CMC nanokristal kümelerinin varlığının, kompozit nanoliflerin morfolojik, mekanik ve optik özellikleri üzerinde kritik bir role sahip olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak, bu çalışma, yüksek voltaj gerektirmeyen, ölçeklenebilir nanolif üretim platformlarının geliştirilmesinde önemli bir ilerleme kaydetmiş ve biyomalzemelerin mekanik ve optik performansını hassasiyetle karakterize etmeye yarayan test cihazlarını başarıyla imal etmiştir. Elde edilen bulgular, bu tekniklerin doku mühendisliği, ilaç salım sistemleri ve ileri filtrasyon uygulamaları için nanolif üretimine yönelik güçlü alternatifler olduğunu kanıtlamaktadır.
