STARYA VE SÜRASTARYA SÜRESİ İLE SÜRASTARYA ÜCRETİNİN HESAPLANMASINDAN KAYNAKLANAN SORUNLAR

Abstract

Navlun sözleşmesinin ifa edilebilmesi için eşyanın taşıyana teslim edilmesi ve gemiye yüklenmesi gerekmektedir. Bu nedenle sözleşmenin önemli aşamalarından biri de eşyanın gemiye yüklenmesi aşamasıdır. Eşya, sözleşmede kararlaştırılmış olan sürede, bu süre sözleşme ile belirlenmemişse; yüklemenin yapılacak olan limanı düzenlemeleri, taşımayı yapacak olan geminin niteliği, yükleme tesis ve araçları ile yükün niteliği ve yerel teamül göz önünde bulundurularak belirlenecektir. Yükleme süresi (laytime) geminin kararlaştırılan yükleme yerine varmasından sonra taşıyanın yükleme için gerekli hazırlıkları yapması ve gönderilene yapılan hazırlık ihbarı ile başlayan, taşıyanın yükün yüklenmesini beklemekle yükümlü olduğu süredir. Kural olarak bu süre ücretsizdir ancak taraflar aksini kararlaştırabilirler. Yükleme süresi sona erdikten sonra sözleşmede yükleme süresi için aksi kararlaştırılmamışsa,geminin, sürastarya süresi adı verilen yükleme süresinden fazla bir süre daha beklemesi gerekir. Taraflar kural olarak sözleşmede yükleme ve yükleme süresinden sonra işlemeye başlayan sürastarya (demmurage) süresini belirlemektedirler. Ayrıca yükleme süresinden hariç tutulan günler de belirlenmektedir. Bu nedenle doğan sürastarya ücreti ödenmesi gerekir. Bu süre aksi kararlaştırılmamışsa on gündür. Sürastarya ücretinin doğma sebepleri, sürastarya ücretinin hesaplanması, Yükleme/boşaltma aşamalarından doğan sürastarya ücretinden kimin sorumlu olacağı, kim tarafından ödeneceği ve sürastaryaya dâhil hususlar hakkında ciddi anlaşmazlıklar doğmaktadır. Bu çalışmada Yükleme/boşaltma süresi ile ilgili hususlar ile sürastarya süresinin ve ücretinin hukuki niteliği açıklanacaktır. Ayrıca sürastarya süresinin hesaplanmasında ortaya çıkabilecek sorunlar, ücretin kim tarafından ödenmesi gerektiği gibi sürastaryaya dair ihtilaflı konular da incelenecektir.