Türkiye işgücü piyasasında kadın

Abstract

Cinsiyet eşitliği ve adalet kavramlarının son yıllarda artan önemi, işgücü piyasası literatüründe de karşılık bulmuştur. Türkiye için de kadınların istihdamı ve ücretleriyle ilgili sorunları belirleyip çözüm önerileri sunmak, ekonomik ve sosyal kalkınma açısından kritik öneme sahiptir. Bu tez, 2005-2022 dönemi için Türkiye’de kadınların istihdam kararlarının, ücretlerinin ve işgücü piyasasında karşılaştıkları ücret ayrımcılığının beşerî özelliklerden, çalışma şeklinden (yarı zamanlı, tam zamanlı), çalışma durumundan (ücretli, işveren, kendi hesabına, ücretsiz aile işçisi), gelir ve hane halkı yapısından, 2008 ekonomik krizinden ve Kovid-19 döneminden nasıl etkilendiğini Türkiye İstatistik Kurumu Hanehalkı İşgücü Anketi verilerini kullanarak araştırmaktadır. Bu çalışmada kullanılan veri periyodu ve metodoloji bildiğimiz kadarı ile yapılan hiçbir çalışmada birlikte kullanılmamıştır. Dolayısıyla, bu tezin bulguları bahsedilen tüm faktörleri bir bütün olarak anlamak için önemlidir. Üç bölümden oluşan bu tezin ilk bölümümde işgücü piyasasına katılımı etkileyen faktörler, Doğrusal Olasılık ve Probit modelleri kullanılarak incelenmiştir. Bulgular, kadınların yarı zamanlı çalışma şeklini hem işsiz olmaya hem tam zamanlı çalışmaya tercih ettiklerini göstermiştir. Tezin ikinci bölümünde çalışanların ücretlerini etkileyen faktörler genişletilmiş Mincer Metodu ile incelenmiş ve kullanılan tüm kontrol değişkenlerine rağmen kadın olmanın hem tam zamanlı hem de yarı zamanlı çalışanlar için diğer tüm değişkenler sabitken, erkeklere kıyasla sırası ile %6,5 ve %11 daha düşük bir saatlik ücretle ilişkilendirildiği görülmüştür. Tezin son bölümünde ise tam ve yarı zamanlı çalışan, düşük ve yüksek eğitim seviyesine sahip gruplar arasında cinsiyetçi bir ücret ayrımcılığı olup olmadığı ve boyutu Blinder-Oaxaca Ayrıştırma yöntemi ile incelenmiştir. Üçüncü bölümünün bulguları tüm gruplarda kadınların işgücü piyasasında farklı boyutlarda da olsa cinsiyetçi bir ücret ayrımcılığına maruz kaldığını göstermiştir.The growing importance of gender equality and justice in recent years has also been echoed in the labour market literature. Identifying the challenges related to women's employment and wages in Turkey and proposing policy solutions are of critical importance for the country’s economic and social development. This thesis examines how women's employment decisions, wages, and the wage discrimination they face in Turkey’s labour market between 2005 and 2022 are influenced by factors such as human capital characteristics, employment type (part-time vs. full-time), employment status (wage-earner, employer, self-employed, unpaid family worker), household structure and income, the 2008 global financial crisis, and the COVID-19 pandemic. The analysis is based on data from the Turkish Statistical Institute’s Household Labour Force Survey. To our knowledge, the combination of time span and methodology used is unique in the literature. Therefore, the findings contribute to a comprehensive understanding of the multidimensional factors affecting women’s labour market outcomes. The thesis consists of three chapters. The first analyses the determinants of labour force participation using Linear Probability and Probit models, revealing women’s preference for part-time work over unemployment or full-time jobs. The second chapter applies the extended Mincer method and finds that, after controlling for relevant variables, women earn 6.5% less in full-time and 11 % less in part-time jobs compared to men. The last chapter uses the Blinder-Oaxaca Decomposition to assess wage discrimination by gender across different employment types and education levels. Findings confirm the presence of gender-based wage discrimination in all groups, albeit to varying degrees.