Kadının kendi oluş imkânının çağdaş edebiyatta yazar, karakter ve okur olarak tezahürü: Nohut Oda'da beyaz mürekkep izleri

Abstract

Kadının özne olmasında edebiyatın rolü nedir? Feminist kuramlar kadınların dışarıda bırakıldığı tüm alanlarla hesaplaşırken yönelttikleri "kadınlar nerede?" sorusunu edebiyata da sormaktan geri durmazlar. Bu temel soru siyaset, tarih, eğitim, felsefe vb. alanlarda olduğu gibi edebiyatta da mücadeleye dayalı bir varoluş sorununu gün yüzüne çıkarır. Bu aşamada feminist edebiyat eleştirisinin peşine düştüğü husus kadının yazın dünyasındaki varoluş sorununun nasıl vuku bulduğu ve bu sorunun nasıl ortadan kaldırılacağıdır. Bu süreç edebi eserlerdeki cinsiyetçi söylemlerin tespiti ve tenkitinden kadınların kendilerine ait bir edebiyat oluşturmalarına değin uzanan geniş bir arka plân içerir. Bu çalışmada kadının edebiyattaki kendilik serüvenini saptayabilmek için üç yönlü bir değerlendirmeye başvurulacaktır. Birinci bölümde ana akım feminist kuramların ele aldığı tartışmalar genel hatlarıyla vurgulanırken ikinci bölümde edebiyat ve feminizm kesişiminden hareketle yazar, karakter ve okur kimlikleri cinsiyet açısından analiz edilecektir. Üçüncü bölümde söz konusu kimliklerin çağdaş döneme ait örnek bir metinde nasıl karşılık bulduğu tespit edilecektir. Tezde incelenecek olan Nohut Oda eseri bir kadının gözünden kadınların kendilerini anlattıkları dişil bir metindir. Annelik, kız kardeşlik gibi kadınlara özgü temaların işlenmesi; karakterlerin mekân, eşya, doğa, hayvan, bitkiyle birlikte örülmüş bir dünyada "dayanışma" ilkesini gözeterek varlık kazanmaları; imgelerin dişil anlamlar içermesi ve daha pek çok nokta bu eserin beyaz mürekkeple yazıldığını gösterir. Cixous'un anne sütüne referansla kullandığı beyaz mürekkep metaforu metne sızarak yazarın kendini gerçekleştirmesine olanak sağlarken kadın karakterleri ve kadın okurları da besleyen bir yöne sahiptir. Bu eserin analizinden ortaya çıkan tablo kadının yazarak, eserde yer alarak ve eseri okuyarak ontolojik manada bir varlık kazanabilmesi için tüm bu eylemlere "kadın olma" bilincinin eşlik etmesi gerektiğidir. Kadın için kendini tanımak, anlamak ve anlatabilmek içinde yaşadığı toplumun, kültürün ve coğrafyanın cinsiyet tasavvuruna aşina olmak; kadın olmanın toplumsal ve biyolojik yönünü idrak etmek demektir. Özne ve nesne ayrımında nerede konumlandırıldığı üzerine düşünen ve sorgulayan kadın bu bilinçlilik hâlini edebiyata yansıttığı vakit yazma ve okuma eylemlerinin bir kendilik serüvenine dönüşmesi kaçınılmazdır.

What is the role of women in literature? How do women become subjects in that field? While feminist theories struggle with all fields where women are excluded, they ask the question "where are the women?". This basic question is also asked to literature and it reveals the problem of existence that requires struggle in literature as well as in fields such as politics, history, education, philosophy, etc. At this stage, feminist literary criticism focuses on how women experience the problem of existence in literature and how this problem can be solved. This process includes a wide background, starting from the detection and criticism of sexist discourses in literary works to women creating their own literature. In this study, a three-way evaluation will be applied to determine the woman's self-adventure in literature. In the first chapter, the discussions of mainstream feminist theories will be emphasized in general terms; in the second chapter, the identities of the writer, character and reader will be analyzed in terms of gender, with reference to literature and feminism. In the third chapter, it will be determined how these identities are included in a sample text from the contemporary period. Nohut Oda that will be examined in this thesis is a feminine text in which women describe themselves from the perspective of a female writer. Characters exist in a world with space, objects, nature, animals and plants by adopting the principle of "solidarity". The work includes themes specific to women, such as motherhood and sisterhood, and the images have feminine meanings. Many other points show that the work was written with Cixous's white ink. The white ink that leaks into the text nourishes not only the writer but also the female characters and readers. What emerges from the analysis of the story is that a woman must have the awareness of "being a woman" in order to gain an ontological existence by writing, taking part in and reading it. For a woman, knowing, understanding and expressing herself means being familiar with the gender perception of the society, culture and geography she lives in; It also means understanding the social and biological aspects of being a woman. A woman who thinks and questions where she is positioned in the distinction between subject and object also questions her position in literature. Thus, the acts of writing and reading turn into an adventure of self.