Büyükşehir Belediyelerinde Akıllı Şehir Hedefleri: 2025-2029 Stratejik Planları Analizi

Abstract

Bu çalışma, bilgi toplumunun şekillendirdiği dijital dönüşüm sürecinde yerel yönetimlerin stratejik yönelimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Özellikle bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin kentleşme politikalarına etkisi, “akıllı şehir” yaklaşımı çerçevesinde ele alınmıştır. Akıllı şehirler, sadece teknolojik altyapı yatırımlarını değil; aynı zamanda sürdürülebilir kalkınma, sosyal kapsayıcılık ve insan odaklı hizmetleri de içeren bütüncül bir yönetim modelini temsil etmektedir. Bu bağlamda çalışma, Türkiye’deki büyükşehir belediyelerinin 2025–2029 dönemine ait stratejik planlarını akıllı şehir bileşenleri açısından analiz ederek dijitalleşme politikalarının niteliğini ortaya koymaktadır. Araştırmada, altı temel akıllı şehir bileşeni (akıllı yönetişim, akıllı mobilite, akıllı çevre, akıllı yaşam, akıllı ekonomi ve akıllı insan) doğrultusunda belediyelerin stratejik hedefleri değerlendirilmiş; literatür taraması ve doküman analizi yöntemlerine dayalı nitel bir analiz gerçekleştirilmiştir. MAXQDA yazılımı aracılığıyla yapılan içerik analizleri, belediyelerin stratejik planlarında ağırlıklı olarak dijital altyapı ve veri yönetimi odaklı bir yaklaşım benimsediğini, buna karşılık sosyal ve çevresel bileşenlerin görece geri planda kaldığını ortaya koymuştur. Ayrıca, ileri teknoloji kullanımı ve vatandaş katılımı gibi çağdaş yaklaşımların planlarda sınırlı düzeyde yer aldığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye'deki büyükşehir belediyelerinin akıllı şehir vizyonunun henüz bütüncül bir yapıya kavuşmadığını ve teknoloji merkezli bir kalkınma anlayışının öne çıktığını göstermektedir. Bölgesel farklılıklar, yönetsel kapasite eşitsizlikleri ve sosyal inovasyon eksiklikleri, stratejik planların etkinliğini sınırlandıran temel faktörler arasında yer almaktadır. Çalışma, yerel yönetimlerin daha kapsayıcı, sürdürülebilir ve insan odaklı bir dijital dönüşüm stratejisi geliştirmesine katkı sunmayı hedeflemektedir.This study aims to examine the strategic orientations of local governments within the context of the digital transformation shaped by the information society. It focuses particularly on the impact of developments in information and communication technologies (ICT) on urbanization policies through the lens of the “smart city” approach. Smart cities represent a holistic governance model that encompasses not only technological infrastructure investments but also sustainable development, social inclusion, and human-centered services. In this context, the study analyzes the 2025–2029 strategic plans of metropolitan municipalities in Turkey in terms of smart city components, thereby revealing the quality and orientation of their digitalization policies. The research evaluates the strategic priorities of municipalities according to six core components of smart cities: smart governance, smart mobility, smart environment, smart living, smart economy, and smart people. A qualitative analysis was conducted based on literature review and document analysis methods. Content analysis performed using MAXQDA software shows that most municipalities adopt a data- and infrastructure-oriented approach, while social and environmental dimensions remain relatively underrepresented. Moreover, contemporary approaches such as the use of advanced technologies and citizen participation appear only to a limited extent in the plans. The findings reveal that the smart city visions of Turkish metropolitan municipalities have not yet achieved an integrated structure and are predominantly shaped by a technology-centered development perspective. Regional disparities, differences in administrative capacity, and a lack of social innovation emerge as key factors limiting the effectiveness of strategic planning. This study aims to contribute to the development of more inclusive, sustainable, and human-centered digital transformation strategies within local governments.