AB Dijital Hizmetler Kanunu ve Yapay Zekâ Kanunu kapsamında yapay zekâ aracılığıyla sosyal medyada yapılan müdahaleler

Abstract

20. yüzyılda gelişmeye başlayan ve milenyumla birlikte gelişimi devam eden oyun değiştirici iki güç, sosyal medya ve yapay zekâdır. Web (internet) tabanlı bir çevrim içi ortam olan sosyal medya, toplumun sosyalleşmesinde, çeşitli içeriklerin paylaşımında ve bilgi aktarımı ve üretilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Makine öğrenmesi, derin öğrenme, doğal dil işleme ve veri biliminden müteşekkil bir olgu olan yapay zekâ ise toplumsal dengeleri yeniden oluşturmaktadır. Yapay zekâ, kişilerin angarya olarak nitelendirilen işlerini saniyeler içinde yaparken sosyal medya platformlarının çevrim içi ortamda yardımcısı olmaktadır. Sosyal medya platformları “Topluluk Kuralları”nı uygulamak ve kullanıcılarının çevrim içi deneyimini iyileştirmek için yapay zekâ teknolojisinden faydalanmaktadır. Bu doğrultuda kullanılan yazılımlar, kullanıcı tarafından sağlanan içeriği incelemekte, platform kurallarını ihlal eden bir durumda söz konusu içeriğe erişimi engellemekte yahut içeriği erişimden kaldırmaktadır. Kullanıcıların içeriklerine yapılan bu müdahale hukuka uygun olabileceği gibi hukuka aykırı da olabilmektedir. Söz konusu yapay zekâ yazılımının hatalı müdahalesi durumunda platform kullanıcılarının başta ifade özgürlüğü olmak üzere temel hak ve hürriyetleri kısıtlanmaktadır. Avrupa Birliği kanun koyucusu gerek sosyal medya gerek yapay zekâ teknolojisinin toplumsal yaşamdaki bu gibi olumsuz etkilerini azaltmak ve AB vatandaşlarının güvenli, şeffaf bir çevrim içi deneyim yaşamalarını sağlamak ve temel hak ve hürriyetlerini güvence altına almak amacıyla Dijital Hizmetler Kanunu’nu ve Yapay Zekâ Kanunu’nu ihdas etmiştir. Türk Hukukunda sosyal ağ sağlayıcı olarak ifade edilen çevrim içi platformlar için Dijital Hizmetler Kanunu ile pasif durumdan aktif bir rol almaları yönünde hükümler ihdas edilmiştir. Yapay Zekâ Kanunu kapsamında ise yapay zekâ sistemlerinin temel hak ve hürriyetleri dikkate alan, insanı merkeze alacak şekilde geliştirilmesi hedeflenmektedir.Two game-changing forces that began to develop in the 20th century and continued to evolve with the millennium are social media and artificial intelligence. Social media, an online environment based on the web (internet), plays a significant role in the socialisation of society, the sharing of various content, and the transfer and production of information. Artificial intelligence, a phenomenon comprising machine learning, deep learning, natural language processing, and data science, is reshaping social balances. Artificial intelligence performs tasks that individuals consider tedious in seconds while assisting social media platforms in the online environment. Social media platforms utilise artificial intelligence technology to enforce their "Community Guidelines" and improve their users' online experience. In this regard, the software used reviews content provided by users and, in cases where platform rules are violated, blocks access to or removes the content in question. Such intervention in users' content may be lawful or unlawful. In the event of erroneous intervention by the artificial intelligence software in question, the fundamental rights and freedoms of platform users, primarily freedom of expression, are restricted. The European Union legislator has enacted the Digital Services Act and the Artificial Intelligence Act to reduce such negative effects of social media and artificial intelligence technology on social life, to ensure that EU citizens have a safe and transparent online experience, and to safeguard their fundamental rights and freedoms. The Digital Services Act introduces provisions requiring online platforms, referred to as social network providers in Turkish law, to take on an active role rather than a passive one. Under the Artificial Intelligence Act, the aim is to develop artificial intelligence systems in a way that takes fundamental rights and freedoms into account and puts people at the centre.