Uluslararası gazetecilik habitusunu anlamak

Abstract

Bu araştırma, Türkiye'de uluslararası gazetecilik yapan profesyonellerin habitusunu, Pierre Bourdieu'nün habitus, alan ve sermaye gibi temel kavramsal çerçevesiyle derinlemesine analiz ederek literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlamıştır. Çalışma, dijitalleşmenin getirdiği çoklu yetenek beklentileri, artan güvencesizlik (prekarite) ve özellikle yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin bu habitusu nasıl dönüştürdüğü ekseninde şekillenmiştir. Saha araştırmasından elde edilen bulgular, gazetecilerin habitusunun, genellikle mütevazı sosyo-ekonomik kökenlerden gelerek, sınırlı ekonomik sermayelerini stratejik olarak kültürel ve sosyal sermayeye dönüştürme pratiğiyle inşa edildiğini göstermektedir. İleri düzey yabancı dil bilgisi ve lisans/yüksek lisans eğitimleri, faillerin kariyer yolculuğunda kritik bir kültürel sermaye unsuru olmuş; ilişkiler ağı ise sosyal sermaye olarak hayati bir işlev görmüştür. Bu meslektaşları alanda tutan temel güç, yüksek simgesel ve ahlaki değere sahip olduğu ifade edilen mesleğin toplumsal misyonuna olan sarsılmaz inançları, yani illusio'dur. Yapay zekânın alana girişi, gazetecilik habitusunu önemli bir dönüşüm kavşağına getirmiştir. Yapay zekâ, bir yandan araştırma ve çeviri gibi rutin işleri kolaylaştıran bir "yardımcı araç" olarak görülürken; diğer yandan deepfake ve dezenformasyon riski nedeniyle ciddi bir "tehdit" olarak algılanmaktadır. YZ araçlarını etkin kullanma becerisi, alandaki mücadelede önemli bir etkendir. Alanın yeni ortak kabulü (doxa), YZ'nin gazetecinin yerini alamayacağı, ancak etik sınırlar içinde ve "insanın döngüde kalması" (human in the loop) ilkesiyle bir asistan olarak kullanılması gerektiğidir. Nihayetinde tez, uluslararası gazetecilik habitusunun, idealist motivasyonlarını ve hakikat arayışı illusio'sunu koruyarak, teknolojik ve etik meydan okumalara karşı esnek ve stratejik bir adaptasyon süreci içinde olduğunu ortaya koymaktadır. Bu dönüşümde, insani sezgi, etik sorumluluk ve toplumsal misyon bilinci en önemli sabitleyiciler olarak varlığını sürdürmektedir.

This thesis aims to fill a significant gap in the literature by deeply analyzing the habitus of professionals engaged in international journalism in Türkiye. The analysis employs Pierre Bourdieu's core conceptual framework, including habitus, field, and capital. The study specifically focuses on how this habitus is shaped by the multi-skill expectations stemming from digitalization, increasing precarity, and particularly the transformation brought about by Artificial Intelligence (AI) technologies. Findings from the field research indicate that the journalists' habitus is constructed through the strategic practice of converting limited economic capital (often coming from modest socio-economic backgrounds) into cultural and social capital. Advanced foreign language proficiency (especially English) and graduate education constitute critical elements of institutionalized cultural capital. The primary force sustaining these actors in the field, despite the increase in precarity, is their unshakeable belief in the profession's high symbolic and moral value, known as illusio. The introduction of AI marks a crucial turning point for the journalistic habitus. AI is simultaneously perceived as a "helper tool" that increases efficiency in routine tasks, and as a serious "threat" due to the risk of deepfake and disinformation. The proficiency in effectively utilizing AI tools now acts as a strategic asset, accelerating the conversion of other capital forms into symbolic capital. The new shared acceptance (doxa) of the field asserts that AI cannot replace the journalist, but must be used as an assistant within ethical boundaries, adhering to the principle of "human in the loop". Ultimately, the thesis concludes that the habitus of international journalism is undergoing a flexible and strategic adaptation process, maintaining its idealist motivations and its truth-seeking illusio. In this transformation, human intuition, ethical responsibility, and social mission consciousness remain the most important stabilizers.