Büyük teknoloji (Big tech) şirketlerinin yasa yapım süreçlerine etkisi üzerine bir değerlendirme

Abstract

Büyük teknoloji şirketlerinin marka değerini artırarak ulusötesi bir alana yayıldığı, kendilerinin de dahil olduğu marketleri domine ederek dünyada çok büyük hasılat elde ettiği bilinen bir gerçekliktir. Büyük ekonomik yatırım ve istihdam sağlayan, katma değer oluşturan, birçok farklı ülke, toplum ve insan alışkanlıklarını etkileyen büyük teknoloji şirketlerinin politika ve yasalara yön vermesi gözlemlenebilmektedir. Teknoloji devleri her çağda farklı markalarla özdeşleşse de hepsi kendi kar maksimizasyonunu esas aldığı ve bu amaç doğrultusunda da gerek lobicilik yaparak, gerek baskı grupları ile, gerek kamuoyu oluşturarak, gerekse de ekonomik etki yaratarak kendi lehlerine yasa ve politika oluşturulmasını hükümet ve devletlerden talep ettiği örneklere rastlanmıştır. Bu talepler zaman zaman kabul görmüş, zaman zaman ise eleştirilmiştir. İki büyük dünya gücü olan ulus devletler ve ulusötesi şirketler arasında güç kaymalarının oluşmaya başladığı çağımızda ise bu iki büyük gücün nasıl hareket edeceği, birbirini etkileme potansiyeli ise tartışılmaya başlanmıştır. Devletler siyasal iktidar sahibi egemen olmalarından kaynaklanan güçlerini yitirmemek için büyük teknoloji şirketleri ile işbirliği yapmak ya da bu şirketlere kısıtlamalar getirmek gibi farklı mekanizmalar öngörmeye devam etmiştir. Bu mekanizmalardan işbirliği ve arabuluculuğa yakın yeni metotlar da türemiştir. Son yıllarda adı geçen teknoloji elçileri bir diğer adıyla “teknomatlar” bu tür bir metodu oluşturmakta olup, zaman içerisinde şirketler ve devletler arasındaki ilişkilerin değişmeye ve gelişmeye devam edeceğini ortaya koymaktadır. Bu kapsamda çalışmamamızda teknoloji şirketlerinin hukuk sistemi içerisindeki yeri ve anılan şirketlerin yasa yapım süreçlerine etkisi anlatılarak; bu etkinin doğuracağı muhtemel sorunlara yönelik çözüm önerileri ele alınacaktır. Bu çerçevede özellikle yeni bir “teknomasi” aracı olan “teknomatlar” barışçıl çözüm önerisi olarak değerlendirilmektedir.It is a known fact that big technology companies have expanded into a transnational area by increasing their brand value and have achieved huge company profit in the world by dominating their own markets. Big technology companies, which generate significant economic investment and employment, create added value, and influence the habits of many different countries, societies, and people, can be observed shaping policy and legislation.Tech giants have been associated with different brands throughout history and prioritize profit maximization. To this end, examples have emerged of governments and states seeking laws and policies in their favor, whether through lobbying, engaging with pressure groups, shaping public opinion, or exerting economic influence. These demands have been accepted from time to time and sometimes criticized. In our age power shifts have begun to occur between two great world powers; nation states and transnational corporations. How these two great powers will act and their potential to influence each other has begun to be discussed. Nation states have also continued to set different mechanisms, such as cooperating with large technology companies or imposing restrictions on these companies, in order not to lose the power that comes from being a state. New methods close to cooperation and mediation have also emerged from these mechanisms. The technology ambassadors, also known as "technomats," that have been mentioned in recent years constitute such a method and reveal that the relations between companies and states will continue to change and develop over time. Within the scope of this article, the place of technology companies in the legal system is explained, and then the impact of these companies on law-making processes. Also possible problems that may arise and solutions to these problems are mentioned; In the final part of the study technology ambassadors “a new kind techplomacy” are mentioned.