17. yüzyıl ikinci yarısında terekelere göre İstanbul kadınlarının serveti (1656-1676 yılları)

Abstract

Bu çalışma, 17.yüzyıl ikinci yarısında İstanbul Suriçi'nde yaşamış orta halli kadınların servet, tüketim ve iktisadî hayattaki yerlerini tereke kayıtları ışığında incelemektedir. Farklı sosyo-kültürel ve dinsel gruplara ev sahipliği yapan şehir, kadın tarihi araştırmaları için zengin bir kaynak sunmaktadır. Tezde, Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti ve kozmopolit bir metropol şehrin sıradan kadınlarını servet üzerinden tanımak amaçlanmıştır. Çalışmada, Mülga Beledî Kısmet Mahkemesine ait koleksiyonda yer alan 364'ü müslüman 227'si gayrimüslim 591 kadına ait tereke kaydı kullanılmıştır. Bu kayıtların barındırdığı bilgiler sayesinde, kadınların sahip oldukları mal varlığı, tüketim alışkanlıkları, gelir kaynakları, aile yapıları, doğurganlık oranları, yaşadıkları mahalleler ve unvan-servet ilişkileri analiz edilmektedir. Servet miktarının yaşanılan mahallenin ekonomik kimliğini şekillendirip şekillendirmediği, unvanın servet miktarını etkileyip etkilemediği sorularına cevap aranmıştır. Özellikle bu bölümlerde orta halli kadınların çağdaşı olan erkekler ve askerî sınıfa mensup kadınlara ait verilerden istifade edilmiştir. Birçok konuda da her iki gruba mukayese için başvurularak, İstanbul kadınının sosyo-ekonomik durumu değerlendirilmektedir. Servet birikimlerini oluşturan alacak, mehir, nakid, gayrimenkul, tezgâh, kumaş, köle, kitap, ev eşyası, giyim eşyası ve ziynetler detaylı bir şekilde incelenmektedir. İstanbul kadının servet birikiminde tercihleri anlaşılmaya çalışılırken, meta evreni üzerinden de tanınmak istenmiştir. Tereke ve hüccet kayıtlarındaki ilginç detaylarla dikkat çeken kadınlar örneklendirmeler için kullanılmaktadır. Çalışma servet konusu üzerinden İstanbul kadınlarını incelerken, Osmanlı kadın tarihi, Osmanlı toplumunda tüketim ve maddi kültür tarihi çalışmalarına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

This study examines the middle-class women who lived in the Suriçi of Istanbul in the second half of the 17th century, in terms of their wealth, consumption and economic roles, based on probate records. The city, which hosted different socio-cultural and religious groups, offers a rich source for women's history. The aim is to identify the ordinary women of the capital and cosmopolitan metropolis of the Ottoman Empire through their wealth. The study uses 591 probate records of women, 364 of whom were Muslim and 227 of whom were non-Muslim, from the collection of the Mülga Beledî Kısmet Court. Through the information contained in these records, the women's property, consumption habits, income sources, family structures, fertility rates, neighborhoods and title-wealth relations are analyzed. The socio-economic situation of Istanbul women is evaluated by comparing them with other contemporary groups. The study examines in detail the assets, dowry, cash, real estate, loom, fabric, slave, book, household goods, clothing and jewelry that constitute the wealth accumulation of women. While trying to understand the preferences of Istanbul women in wealth accumulation, they also wanted to be recognized through the meta universe. Women who attract attention with interesting details in the inheritance and document records are used for examples. The study aims to contribute to the studies of Ottoman women's history, consumption and material culture history in Ottoman society while examining Istanbul women through the issue of wealth.