Augusteum: Yeni Roma'da mekân ve bellek

Abstract

Propaganda araçlarını son derece etkin olarak kullanan Roma İmparatorluğu, bu yetisini özellikle mimari vasıtasıyla biçimlendirmekteydi. Yüzyıllar içerisinde şekillenen kurumlarına ev sahipliği yapan yapılar ile kamusal alanlar bu propagandanın başlıca teşhir alanlarıydı. Özellikle meşruiyetini temellendirdiği başkent Roma, birçok propaganda unsuruna ev sahipliği yapan meydanlarla bezenmişti. İçlerinden en prestijlisi; başkentin nüvesini oluşturan Forum Romanum'du. I. Constantinus ile başkentini Doğu'ya taşıdığında da anıtsal Roma mimarisi başlıca propaganda aracı olarak kullanılmaya devam etti. Yeni Roma denilen Constantinopolis'te de İmparatorların iktidarlarını sahnelediği yeni bir meydan oluşturuldu. Bu meydan Augusteum olarak adlandırıldı. Augusteum, bir iktidar sahnesi olarak çeşitli propaganda unsurlarıyla donatıldı. Oluşturulan mekânla bir imgelem yaratılmakta, bu imgelemle de bellekler şekillendirilmekteydi. Böylece mekân ve bellek arasındaki ilişki iktidarların propagandasında kullanılmaktaydı. Bu özelliğiyle Augusteum tıpkı Forum Romanum gibi bir hafıza mekânına dönüştü. Geç antik çağ içerisinde idari, dini ve sosyal açıdan muazzam bir dönüşüm yaşayan imparatorluğun geçirdiği bu süreç Augusteum adlı meydanda kent belleğine kaydedildi. Augusteum etrafını saran kentsel örüntüyle yani diğer kamu yapılarıyla Roma Devleti'nin gelenek ve teamüllerinin yaşatılmasında son derece önemli bir yere sahip oldu. Bugünkü adı Ayasofya Meydanı olan Augusteum'dan günümüze pek bir şey kalmasa da mekânsal özelliği açısından hâlâ önemini korumaktadır. Çünkü etrafını saran Ayasofya, At Meydanı ve Divan Yolu gibi kamusal yapılar bugün dâhi ayakta durmakta ve Augusteum'un kent belleğindeki yerini canlı tutmaktadır.The Roman Empire, which used its propaganda tools very effectively, shaped this ability especially through architecture. The buildings and public spaces that hosted the institutions shaped over the centuries were the main exhibition areas of this propaganda. Especially the capital, Rome, from which its legitimacy derived, was adorned with squares that hosted many propaganda elements. Of them, The Forum Romanum, the most prestigious one, was the core of the capital. When Constantine I moved the capital to the East, monumental Roman architecture continued to be used as the main propaganda tool. A new square was founded in Constantinople, called the New Rome, where the emperors staged their power. This square was named the Augusteum. The Augusteum was equipped with various propaganda elements as a stage of power. An imagination was created with the space, and memories were shaped with this imagination. Thus, the relationship between space and memory was used in the propaganda of the powers. With this feature, Augusteum has turned into a place of memory just like Forum Romanum. The process during which the Roman empire underwent a tremendous administrative, religious, and social transformation in late antiquity, was recorded down in the urban memory in the square named Augusteum. The Augusteum had an extremely significant place in keeping the traditions of the Roman State alive, with the urban pattern surrounding it, that is, with other public buildings. Although there is not much left from the Augusteum, which is today's Hagia Sophia Square, it still maintains its significance in terms of its spatial characteristics. Because the surrounding public structures such as Hagia Sophia, At Meydanı and Divan Yolu still stand today and keep the Augusteum's place in the urban memory alive.