İşverenin iş kazasından doğan hukuki ve cezai sorumluluğu

Abstract

İş sözleşmesinde işçinin sadakat borcuna karşılık işverenin işçiyi gözetme borcu bulunmaktadır. İşveren bu borcu kapsamında, ilgili mevzuatta yer alan yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır. Aksi takdirde yaşanacak iş kazası nedeniyle işverenin hukuki, cezai ve idari sorumluluğu doğacaktır. Gelişen teknoloji nedeniyle üretim hacmi ülkemizde ve dünyada sürekli artmaktadır. Ancak alınan bütün önlemlere rağmen yaşanan iş kazalarının önüne geçilememektedir. Son yıllarda madenlerde ve inşaat alanlarında gerçekleşen kazalar ile tüm dünyaya yayılan salgın hastalıklar da bu kapsamda değerlendirildiğinde konunun önemi anlaşılmaktadır. Ayrıca işverenin iş kazasından doğan sorumluluğu bakımından çeşitli hususlarda yargı kararlarında ve öğreti görüşlerinde fikir ayrılıkları bulunmaktadır. İş kazasının unsurları bireysel iş hukuku ile sosyal güvenlik hukuku açısından farklılık göstermektedir. İşverenin iş kazası nedeniyle hukuki sorumluluğunun doğabilmesi için yapılan iş ile gerçekleşen kaza arasında ve kaza ile oluşan zarar arasında uygun illiyet bağının bulunması gerekmektedir. İşverenin iş kazasından doğan hukuki sorumluluğunun kapsamına maddi tazminat, manevi tazminat ve destekten yoksun kalma tazminatı ile Sosyal Güvenlik Kurumu'na karşı rücu ödemesi girmektedir. İş kazası nedeniyle işçinin hayatını kaybetmesi veya yaralanması, öldürme ve yaralama suçlarına konu olabilmekte ve bu kapsamda işverenin cezai sorumluluğu doğmaktadır. Ayrıca işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine uymaması nedeniyle idari sorumluluğu da gündeme gelmektedir. İşverenin idari sorumluluğunda ise kamu ihalelerinden yasaklanma, işin durdurulması ya da idari para cezası gibi sonuçlar doğmaktadır. Çalışmada iş hukukunun temel özneleri ve iş kazasının tanımı ilgili mevzuat hükümleri, yargı kararları ve uluslararası kuruluşların değerlendirmeleri doğrultusunda açıklanarak konunun anlaşılır kılınması sağlanacak, sonrasında işverenin iş kazasından doğan hukuki ve cezai sorumluluğu Yargıtay kararları ve öğreti görüşleri ışığında açıklanacaktır.In the employment contract, the employer has a duty to look after the employee in return for the employee's duty of being loyal. Within the scope of this liability, the employer has to fulfil his/her obligations stipulated in the relevant legislation. Otherwise, legal, criminal and administrative liabilities of the employer will arise due to any occupational accident to be experienced. Due to the developing technology, the production volume is constantly increasing in our country and in the world. However, despite all the precautions taken, occupational accidents cannot be prevented. The importance of the subject is understood when the accidents that have taken place in mines and construction areas and the epidemics spreading all over the world in recent years are considered in this context. In addition, there are differences of opinion in judicial decisions and doctrinal views on various issues in terms of the employer's liability arising from occupational accident. The elements of occupational accident differ in terms of individual labour law and social security law. In order for the employer to be legally liable for an occupational accident, there must be a causal link between the work done and the accident, and between the accident and the resulting damage. The scope of the employer's legal liability arising from an occupational accident includes material compensation, immaterial compensation, compensation for deprivation of support, and recourse payment for the Social Security Institution. The death or injury of the worker due to an occupational accident may be the subject of murder and injury crimes, and in this context, the employer's criminal liability arises. In addition, due to the employer's non-compliance with occupational health and safety obligations, administrative liability also arises. The employer's administrative liability, on the other hand, results in bans from public tenders, suspension of operation or administrative fines. In the current study, the main subjects of labour law and the definition of occupational accident will be explained in line with the provisions of the relevant legislation, judicial decisions and the evaluations of international organizations and then the legal and criminal liability of the employer will be explained in the light of Supreme Court decisions and doctrinal views.