Tüketicilerin Borca Karşı Tutumları ve Tutumluluk Eğilimleri Üzerinde Kişilik Özelliklerinin Etkisi

Abstract

Her tüketicinin sahip olduğu kişilik özellikleri mevcuttur. Bu özellikler insanların davranışlarını ve tüketici olarak alacakları kararlar üzerinde önemli etkilere sahiptir. Tutumluluk, elde bulunan kaynakların kullanımında tüketicilerin kendilerini ne ölçüde kısıtladıklarını ifade eden bir kavramdır. Tüketicilerin ellerinde imkan olduğu halde kendilerini tüketim konusunda kısıtlamalarının altında çeşitli motivasyonlar yatmaktadır. Bunlardan en önemlisi çevresel konularda hissedilen duyarlılıktır. Tutumluluk ayrıca gelecek için tasarrufta bulunma anlamını da içermektedir. Günümüzde materyalizm eğiliminin tam tersine, tüketicilerin sadece ihtiyaç duydukları ürün ve hizmetleri satın almasını önermektedir. Materyalizm ise bugünü yaşamayı, gelecek için bugünden kaygılanmamayı önermektedir. Bu düşünceye sahip tüketiciler de kendi kaynaklarının yetmediği noktada borç alma davranışı göstermektedirler. Bu çalışmada tüketicilerin kişilik özelliklerinin tutumluluk ve borca karşı tutum üzerindeki etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada ana kütle olarak üniversite öğrencileri seçilmiştir. Kolayda örnekleme yöntemi ile toplam 56 farklı şehirden 698 kişiye ulaşılarak veriler yüz yüze toplanmıştır.Çalışma verilerinin toplanması 1 Ocak 2020 tarihinden önce gerçekleştiği için (Eylül-Kasım 2019), etik kurul izin belgesi gerekmemektedir.Elde edilen sonuçlara göre tutumluluk ve borca karşı tutum arasındaanlamlıbir ilişki bulunmaktadır. Kişilik özellikleri ise kendi içinde beş alt boyuta ayrılmaktadır. Bu boyutlardan sorumluluk,tutumluluğu pozitif yönde etkilemektedir. Yumuşak başlılık borca karşı olumsuz tutumu, sorumluluk ise borca karşı olumlu tutumu negatif yönde etkilemektedir. Diğer kişilik özellikleri ise tutumluluk ve borca karşı tutuma ait alt boyutlar arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler tespit edilememiştir.