TBK Madde 76 Hükmü “Geçici Ödemeler”

Abstract

Geçici ödeme düzenlemesi ilk olarak İsviçre Hukukunda kanun tasarısına konu edilmişse de yasalaşmamıştır. Bu tasarıya benzer nitelikte Türk Hukukunda gündeme gelen geçici ödemeler müessesesi bazı eleştirilere rağmen yasalaşıp mevzuatımıza girmiştir. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında hukukumuza kazandırılan geçici ödeme hükmünün amacı, uzun süren yargılamalar sırasında zarar görme ihtimali olan davacıya bir ön ödeme yapılarak davacının bu süreçte yaşayabileceği mağduriyetlerin önüne geçmektir. Buna göre, haksız fiil sebebiyle zarar gördüğünü iddia eden davacının, zarar yükümlüsüne karşı açmış olduğu tazminat davasında, zararına ve iddiasının haklılığına ilişkin inandırıcı delilleri mahkemeye sunması, ekonomik olarak gereksinim hali içinde bulunduğunu ispatlaması ve talebi de bulunması halinde kendisine geçici olarak bir miktar para ödenmesine imkân tanınmaktadır. Geçici ödemenin bir tür ön ödeme niteliğinde olduğu yönündeki düşüncemizle birlikte hukukumuzda geçici ödemeye benzer nitelikte bazı ön ödeme hükümlerini de çalışmamız kapsamında incelemekteyiz. Doktrinde geçici ödemenin hukuki niteliği tartışmalı olmakla birlikte özellikle eda amaçlı ihtiyati tedbir niteliğinde olduğuna yönelik görüş başta olmak üzere düzenlemenin farklı yazarlarca farklı müesseselere benzetildiği görülmektedir. Düzenlemenin asıl olarak haksız fiilden kaynaklanan sorumluluk kapsamında uygulanacağı bilinmekle birlikte, sözleşmesel sorumluluk ve borcun diğer kaynakları açısından uygulanabilirliğinin de incelenmesi gerekmektedir. Ayrıca bu çalışmamızda yine doktrindeki tartışmalar ve farklı yargı kararları sebebiyle düzenlemenin nasıl ve hangi şartlarda uygulanacağının belirlenmesi önem arz etmektedir.

Although the advance payment arrangement was first introduced as a draft law in Swiss Law, it was not enacted. Similar to this draft law, the advance payment provision, which came to the agenda in Turkish Law, was enacted and entered into our legislation despite some criticisms. Under the Turkish Code of Obligations No. 6098, the purpose of the advance payment provision is to prevent the victimization that the plaintiff may experience in this process by making a prepayment to the plaintiff who has suffered damages during the protracted proceedings. Accordingly, if the plaintiff, who claims that he/she has been damaged due to a tortious act, submits convincing evidence to the court regarding his/her damage and the justness of his/her claim, proves that he/she is in a state of economic need and makes a request, it is possible to pay a temporary amount of money to him/her. Although we believe that the advance payment is a kind of prepayment, we also examine within the scope of our study that there are some prepayment provisions in our law that are similar to the advance payment. Although the legal nature of the advance payment is controversial in the doctrine, it is seen that the regulation is likened to different institutions by different authors, especially the view that it is in the nature of an provisional injunction for the purpose of payment. Although it is known that the regulation will mainly be applied within the scope of liability arising from tortious acts, its applicability in terms of contractual liability and other sources of debt should also be examined. In addition, in this study, it is important to determine how and under what conditions the regulation will be applied due to the discussions in the doctrine and different judicial decisions.