Türk hukukunda üretici ve ithalatçının tüketiciye karşı sorumluluğu

Abstract

Günümüzde, seri üretim sebebiyle birçok ürün gerekli kontrol ve denetim sağlanmadan üretilmekte ve hatalı ürünler piyasaya sürülebilmektedir. Tüketiciler ise satın aldıkları hatalı ürünler sebebiyle bedensel veya malvarlıkları bakımdan zarar görmektedirler. Bu zararların hangi hukuki esasa göre ve kim tarafından tazmin edileceği ise Türk hukukunda önemli bir sorun teşkil etmektedir. Bu kapsamda tüketiciler, ürünün kendisinde meydana gelen zararın tazmini için 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) hükümleri gereğince üretici ve ithalatçıdan ürünün ücretsiz onarımı ve misli ile değişimi seçimlik haklarından birini talep edebilmektedirler. Bu haklara ek olarak tüketicilerin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) hükümlerince tazminat talep etme hakları bulunmaktadır. Tüketiciler, ürün dışında meydana gelen ayıbı takip eden zararların tazmini içinse 2021 yılında yürürlüğe giren 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (ÜGTDK) hükümlerince; ürünü üreten üreticilere, ürünün üretildiği ülke dışında satılmasını sağlayan ithalatçılara ve ürünün tedarik zincirinde yer alan her bir kişiye başvurabilmektedirler. Çalışmamızda ise Türk hukukunda hatalı ürün veya ayıplı mal sebebiyle, üretici ve ithalatçının tüketiciye karşı sorumluluğu hususu incelenmiştir. Bu kapsamda çalışmamızın ilk bölümünde üretici ve ithalatçının tüketiciye karşı sorumluluğunun tarihsel gelişimi, ÜGTDK m. 6 kapsamındaki sorumluluğu ve bu sorumlulukla ilgili hususlar irdelenmiştir. İkinci bölümünde ise üretici ve ithalatçının TKHK m. 11 kapsamındaki sorumluluğu benzer bir sistematikle incelenmiş ve son olarak sorumluluk sebeplerinin yarışması meselesi ele alınmıştır. Bu çalışma ile Türk hukukunda üretici ve ithalatçının hatalı ürün ve ayıplı mal sebebiyle tüketiciye karşı hangi hukuki sebeplerden dolayı sorumlu olacağının tespiti ile bu hususta Yargıtay kararları ve doktrindeki görüşlerin açıklanması hedeflenmiştir.

In the contemporary era, due to mass production, many products are manufactured without adequate control and supervision, resulting in the placement of defective products on the market. Consumers, in turn, suffer personal injuries or property damages caused by these defective products. The legal basis upon which these damages shall be indemnified and the determination of the liable parties constitute a significant legal issue in Turkish Law. In this context, for the compensation of damages occurring within the product itself, consumers may exercise their optional rights—specifically, the right to free repair or the replacement of the goods with a non-defective equivalent—against the producer and the importer pursuant to the Law No. 6502 on the Protection of the Consumer (TKHK). In addition to these rights, consumers are entitled to claim damages under the provisions of the Law No. 6098 Turkish Code of Obligations (TBK). Regarding the indemnification of consequential damages arising from a defect, consumers may take legal action against the producers, the importers who facilitate the sale of the product outside its country of origin, and every person involved in the supply chain, in accordance with the Law No. 7223 on Product Safety and Technical Regulations (ÜGTDK), which entered into force in 2021. This study examines the liability of the producer and the importer towards the consumer due to faulty or defective goods in Turkish Law. Within this scope, the first chapter of the study explores the historical development of the liability of the producer and the importer, their liability under Article 6 of the ÜGTDK, and related legal matters. The second chapter analyzes their liability under Article 11 of the TKHK through a similar systematic approach and concludes with the issue of the concurrence of liability (concursus actionum). This study aims to determine the legal grounds upon which producers and importers are held liable towards consumers for faulty and defective products, while providing an analysis of the prevailing scholarly opinions in the doctrine and relevant Court of Cassation (Yargıtay) precedents.