“Ne Eğitimde, Ne İstihdamda Ne De Yetiştirmede” (NEİY) Olan Gençlerin Pierre Bourdieu’nün Sermaye Türleri Kapsamında İncelenmesi: İstanbul Örneği

Abstract

Ne istihdamda, ne eğitimde ne de yetiştirmede olan gençler (bu çalışmada "NEİY gençler" olarak ele alınacaktır), gelişen toplumsal yapıda oldukça görünür hale gelen önemli bir toplumsal duruma işaret etmektedir. Artan eğitim seviyesi, yükseköğrenim mezuniyeti, olumsuz çalışma koşulları ve diğer yapısal sebeplerle NEİY durumunun, gerek bireysel hikâyelerle gerekse yapısal çözümlemelerle analiz edilmesi oldukça önem arz etmektedir. Bu bağlamda, bu tez çalışması, İstanbul'da yaşayan, 15–29 yaş aralığında yer alan NEİY gençlerin toplumsal konumlarını ve bu sürece ilişkin deneyimlerini sosyolojik bir bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Genç işsizliğinin ve eğitimin emek piyasasıyla kurduğu zayıf ilişkinin giderek daha fazla güçlendiği bir toplumsal bağlamda, NEİY olma durumu bireysel başarısızlıkların ötesinde, çok katmanlı yapısal eşitsizliklerin bir sonucu olarak ele alınmaktadır. Bu doğrultuda, çalışmanın kuramsal çerçevesini Pierre Bourdieu'nün habitus ve sermaye biçimleri (ekonomik, sosyal, kültürel ve sembolik sermaye) kuramı oluşturmaktadır. Bu kapsamda, Bourdieu'nün kavramsal araçları, NEİY olma durumunun analizinde güçlü bir arka plan sunmuştur. Araştırmada nitel bir yaklaşım yürütülmüş olup, amaçlı örnekleme yöntemiyle İstanbul'da ikamet eden 15 NEİY genç ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler sonucunda elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuş ve Citavi programında açık kodlama yöntemi ile elde edilen toplam 133 koddan yola çıkılarak 7 ana temaya ulaşılmıştır. Bulgular, NEİY gençlerin sahip oldukları sermaye birikimlerinin NEİY olma ve NEİY ile baş etme süreçlerinde oldukça önemli olduğunu, aile, sosyal çevre ve toplumsal cinsiyet gibi belirleyicilerin NEİY olma sürecinde kritik rol oynadığını göstermektedir. Aynı zamanda NEİY durumunun durağan bir yapıdan ziyade geçişli, kırılgan ve zaman içinde dönüşebilen bir toplumsal deneyim olduğu anlaşılmıştır. Bu çalışma, özellikle bireylerin deneyimlerini, yönelimlerini ve anlam dünyalarını merkeze alarak konuya ilişkin literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Bu yönüyle tez, NEİY gençliğe dair geliştirilecek sosyal politikalara ve sosyolojik tartışmalara önemli açılımlar sağlamayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: NEİY, İşsizlik, NEET, Genç İşsizliği, Eğitim, İstihdam, NENİYoung people who are Not in Employment, Education or Training (NEET)—referred to in this study as NEİY youth—represent a significant and increasingly visible social phenomenon that must be examined with attention to both its causes and consequences. Rising levels of education, increased university graduation rates, unfavorable working conditions, and broader structural factors all contribute to the NEİY situation. Accordingly, it is essential to analyze this phenomenon through both individual narratives and structural frameworks. This thesis aims to examine, from a sociological perspective, the social positions, life experiences, and meaning-making processes of NEİY youth aged 15–29 living in Istanbul. In a social context where youth unemployment and the weakening relationship between education and the labor market are becoming more apparent, NEİY youth are addressed not as cases of individual failure or temporary status, but as the outcome of deeply embedded structural inequalities. Accordingly, the theoretical framework of the study is based on Pierre Bourdieu's theory of habitus and forms of capital (economic, social, cultural, and symbolic), which provide a strong analytical foundation for understanding NEİY trajectories. This research was conducted using a qualitative method, involving semi-structured in- depth interviews with 15 NEİY youth residing in Istanbul. The data obtained were analyzed through content analysis, and 133 open codes were generated using Citavi software, leading to the emergence of seven main themes. The findings show that the forms of capital possessed by NEİY youth significantly influence both the reasons for becoming NEİY and their coping strategies. Family background, social networks, and gender roles also play critical roles in shaping NEİY experiences.This research was conducted using a qualitative methodology, through semi-structured in-depth interviews with 15 NEİY youth residing in Istanbul. The data obtained from the interviews were subjected to content analysis, and using the Citavi software and open coding method, 133 codes were identified and organized under 7 main themes. The findings indicate that most NEİY youth have limited capital accumulation, and that factors such as family, social environment, and gender roles play a critical role in the process of becoming NEİY. Additionally, the NEİY status is not static, but rather represents a fluid, fragile, and transformable social position over time. This thesis is one of the few qualitative studies in Turkey that focuses on NEİY youth, and it makes a unique contribution to the literature by centering the lived experiences, orientations, and meaning worlds of individuals. Concepts such as invisibility and directionlessness have emerged prominently from the data. In this respect, the study aims to offer meaningful insights for sociological discussions and the development of youth-centered social policies concerning NEİY. Keywords: NEİY, Unemployment, NEET, Youth Unemployment, Education, Employment, NENİ