Anonim ve limited şirketlerde şirket içi uyuşmazlıklarda ihtiyati tedbirler

Abstract

Yargılamaların uzunluğu dava sonunda gerçekleştirilecek hakkı tehlikeye sokmaktadır. Yargılama sonuna kadar dava konusu hakka veya şeyin muhafazası gerektiğinden geçici hukuki korumalar gün geçtikçe önem kazanmaktadır. İhtiyati tedbirler en yaygın geçici hukuki koruma türüdür. Anonim ve limited şirketlerde şirket içi uyuşmazlıkların çıkması olağandır. Özellikle küçük pay sahipleri açmış oldukları davalarla ortaklık haklarını kullanmaktadır. Çoğunluk pay sahiplerinin veya yöneticilerin, azınlığın açtığı davaların sonucunu bertaraf etmek için bir takım kötü niyetli girişimlerde bulunması muhtemeldir. Bu halde şirket içi uyuşmazlıklarda geçici hukuki koruma ihtiyacı doğmaktadır. Bununla birlikte uygulanacak geçici hukuki korumaların niteliğinin, şartlarının, usul ve esaslarının tespit edilmesi gerekmektedir. Kanunda özel düzenleme bulunmaması halinde bir uyuşmazlıkta başvurulacak geçici hukuki koruma türü ihtiyati tedbirdir. Şirket içi uyuşmazlıklar yalnızca şirket ve paysahiplerini değil; aynı zamanda alacaklılar, çalışanlar ve devlet gibi üçüncü kişileri de ilgilendirmektedir. Zira sermaye şirketleri, sağladıkları istihdam ve katma değer ile, ülke ekonomisinin yapıtaşını oluştururlar. Sermaye şirketlerinin şirket içi uyuşmazlıklarındaki tedbir taleplerinin değerlendirilmesinde genel tedbir hükümleri ile şirketler hukukunun özel düzenlemelerinin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Biz de "Anonim ve Limited Şirketlerde Şirket İçi Uyuşmazlıklarda İhtiyati Tedbirler" başlıklı tezimizle; medeni usul hukuku ve şirketler hukukunu ihtiva eden disiplinler arası bir çalışma yapmaya gayret ettik. Nitekim, ihtiyati tedbirler, kullanıldığı uyuşmazlığın özellikleri ile birlikte değerlendirilirse yanlış kararların ve hak kayıplarının önüne geçilebilecektir. Çalışmamızın birinci bölümünde geçici hukuki korumaların tanımı, amacı, özellikleri incelenmiş ve özellikle ihtiyati tedbir kurumu üzerinde durulmuş, şirketler hukukuna özgü geçici hukuki korumaların mevcut olup olmadığı değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, inceleme konumuz olan genel kurulun hükümsüzlüğü, anonim ve limited şirketin haklı sebeple feshi, limited şirket müdürünün haklı sebeple azli ve limited şirket ortaklığından haklı sebeple çıkma davaları genel hatlarıyla incelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise çalışma konusu davalarda verilebilecek ihtiyati tedbir kararları, bunların kapsamı, türleri, uygulamada görünme biçimleri, usul ve esasları güncel yargı kararlarıyla birlikte incelenmiştir.

The length of legal proceedings jeopardizes the rights to be realized at the end of the case. Since the right or subject matter of the lawsuit must be preserved until the end of the trial, interim legal protections are becoming increasingly important. Provisional measures are the most common type of interim legal protection. Internal disputes are common in joint-stock and limited liability companies. Minor shareholders, in particular, exercise their partnership rights through lawsuits. It is possible for majority shareholders or managers to make malicious attempts to circumvent the outcome of lawsuits filed by the minority. In such cases, the need for interim legal protection arises in internal company disputes. However, it is necessary to determine the nature, conditions, procedures, and principles of the interim legal protections to be applied. In the absence of specific legal provisions, the type of temporary legal protection to be applied in a dispute is a precautionary measure. Internal company disputes concern not only the company and its shareholders, but also third parties such as creditors, employees, and the state. This is because capital companies, with the employment and added value they provide, form the building blocks of the national economy. In evaluating requests for precautionary measures in internal disputes of capital companies, it is necessary to consider both general precautionary measures provisions and the specific regulations of company law. In our thesis entitled "Precautionary Measures in Internal Disputes of Joint Stock and Limited Liability Companies," we have strived to conduct an interdisciplinary study encompassing civil procedural law and company law. Indeed, if precautionary measures are evaluated together with the characteristics of the dispute in which they are used, erroneous decisions and loss of rights can be prevented. The first part of our study examines the definition, purpose, and characteristics of temporary legal protections, focusing particularly on the institution of precautionary measures, and assesses whether temporary legal protections specific to company law exist. The second part outlines the cases under investigation, including the invalidity of general assemblies, the dissolution of joint-stock and limited liability companies for just cause, the dismissal of a limited liability company director for just cause, and withdrawal from a limited liability company partnership for just cause. The third and final part examines the precautionary measures that can be issued in these cases, their scope, types, practical applications, procedures, and principles, along with current court decisions.