Bir insan hakkı olarak internete erişim hakkı

Abstract

İnternet ortaya çıktığı günden bu zamana kadar öngörülemez bir hızda insan yaşamını değiştirmekte ve dönüştürmektedir. İçinde yaşadığımız dijital çağda internet erişimi, bireylerin insan onuruna yaraşır bir şekilde hayatını sürdürmesi bakımından vazgeçilmez bir unsur haline gelmiştir. İnternet diğer kitle iletişim araçlarının aksine, sunduğu iki taraflı etkileşim ortamı ve bu ortam üzerinde gerçekleştirilebilecek sayısız faaliyet imkânı sayesinde insanlar için bir sanal kamusal alan oluşturmaktadır. Web 1.0 döneminden Web 5.0'a kadar geçirdiği evrim ile bireylerin daha etkileşimli deneyimler yaşayabileceği bir platforma dönüştüğü görülmektedir. İnternet yalnızca verimliliği, üretkenliği arttıran, hayatı kolaylaştıran bir teknolojik araç değil bunun yanında insanın varoluşunu eşi benzeri olmayan şekilde dönüştüren bir ağdır. İnsan haklarının temelini oluşturan kişinin maddi ve manevi varlığını geliştirmesi hakkının günümüzde internet erişimi olmaksızın gerçekleşmesi pek mümkün değildir. Bu durum internet erişiminin bir hak talebi olarak gündeme gelmesine sebep olmuştur. İnternete erişim hakkı, internet içeriğine erişim ve internet bağlantısı için gereken fiziksel altyapı ve donanıma erişim olmak üzere içerisinde iki unsur barındırmaktadır. Dolayısıyla internete erişim hakkı hem negatif statü hakkı kapsamında hem de pozitif statü hakkı kapsamında kendine koruma alanı bulmaktadır. İnternete erişim hakkı, son dönemde ifade özgürlüğü, bilgi edinme hakkı, eğitim hakkı, seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı, adil yargılanma hakkı ve diğer birçok insan hakkıyla sıkı ilişki içerisinde bulunan bir hak olarak insanların yaşam faaliyetlerini gerçekleştirmesinde asgari bir koşul haline gelmiştir. Bu sebeple ulusal ve uluslararası hukukta, dördüncü kuşak haklar kapsamında bağımsız bir insan hakkı olarak tanınması yönünde tartışmalar süregelmektedir. Bu çerçevede internete erişim hakkının bir insan hakkı olarak tanınması, özellikle dezavantajlı gruplar ile internet erişimi olanlar arasında giderek büyüyen dijital eşitsizliğin giderilmesi için de önem arz etmektedir.The Internet has been changing and transforming human life at an unpredictable pace since its emergence. In the digital age we live in, internet access has become an indispensable element for individuals to live their lives in a manner befitting human dignity. Unlike other mass media, the Internet has become a virtual public sphere for people thanks to the two-way interaction environment it offers and the numerous activities that can be carried out on this environment. With the evolution from Web 1.0 to Web 5.0, it is seen that it has turned into a platform where individuals can have more interactive experiences. The Internet is not only a means of increasing efficiency, productivity or making life easier, but also a network that transforms human existence in a unique way. Today, it is not possible to realize the development of one's material and spiritual existence, which constitutes the basis of human rights, without internet access. This situation has caused internet access to come to the agenda as a right demand. The right to internet access includes two elements: access to internet content and access to the physical infrastructure and equipment required for internet connection. Therefore, the right to internet access finds protection both within the scope of the negative status right and the positive status right. The right to Internet access has recently become a minimum condition for people to carry out their life activities as a right closely related to freedom of expression, the right to information, the right to education, the right to vote, to be elected and to engage in political activity, the right to a fair trial and many other human rights. For this reason, there are ongoing discussions in national and international law to recognize it as an independent human right within the scope of fourth generation rights. In this framework, the recognition of the right to internet access as a human right is also important for eliminating the growing digital inequality between disadvantaged groups and those with internet access.