1982 Anayasası'nın kabulü ve değişikliklerinin Türk siyasal hayatının dinamikleri kapsamında değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışmanın temel amacı 40 yıldır yürürlükte olan ve değişen koşullara ayak uydurabilmek adına 18 kez değiştirilen 1982 Anayasasını sistem değişikliğine götüren 16 Nisan 2017 değişiklikleri de dâhil olmak üzere tüm değişikliklerini incelemek ve bu değişiklikler altında yatan siyasi süreci araştırmaktır. Türkiye'nin anayasacılık tarihine bakıldığında, tıpkı Huntington'un Demokratikleşme Dalgaları teorisinde bahsettiği gibi her olumlu demokratikleşme adımı, ters demokratikleşme adımıyla karşı karşıya kalmıştır. Anayasalarına bakıldığında her anayasanın bir darbe peşine hazırlandığı görülmektedir. 1921 Anayasası Kurtuluş Savaşı koşullarında hazırlanmış bir olağanüstü anayasadır. 1924 Anayasası halkın dahi asker gibi hareket etmek zorunda kaldığı Türkiye'nin bağımsızlık mücadelesi verdiği Kurtuluş Savaşı'nın hemen ardına hazırlanmış bir anayasadır. 1961 Anayasası kendi başbakanını, kendi dışişleri bakanını ve kendi maliye bakanının idam edilmesi sonucu hazırlanmış bir anayasadır. Asıl konumuz olan 1982 Anayasası ise 50 idam ve işkenceler üzerine hazırlanmıştır. Demokrasiye karşı yapılan darbe sonucu oluşan anayasanın demokratikliği 30 yıl boyunca sürekli sorgulandığından ve eleştirildiğinden ötürü, 1982 Anayasası 40 yıl boyunca 18 kere değiştirilmiştir. Çalışmanın birinci bölümündeanayasa, anayasacılık, referandum demokrasi ve bürokrasi kavramlarının çerçevesi çizilmiş ve Türk Anayasacılık tarihi Huntington'un Demokratikleşme Dalgaları bağlamında incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Türkiye'yi 1980 Darbesine götüren siyasi süreç, 1980 darbesinin gerçekleşmesi ve sonrasında 1982 Anayasası'nın hazırlanış ele alınmıştır. Üçüncü bölümde 1982 Anayasası üzerinde gerçekleşen ilk değişiklik olan 1987 Anayasa Değişikliği'nden, AB'nin AB üyeliği için belirlediği kısa vadeli hedefler olan 2001 Anayasa Değişikliğine kadar olan anayasa değişiklikleri ve altında yatan siyasi süreç incelendikten sonra, dördüncü bölümde ise AK Parti döneminde 2002 senesinden, 2017 senesine kadar gerçekleşen tüm değişiklikler siyasi süreci ile birlikte incelenmiştir.

The main purpose of thisstudy is toexaminealltheamendments of the 1982 Constitution, which has been in effectfor 40 yearsandamended 18 times in ordertokeepupwiththechangingconditions, includingthe April 16, 2017 amendmentsthatledtothesystemchange, andtoinvestigatethepoliticalprocessunderlyingthesechanges. Whenwelook at theconstitutionalismhistory of Turkey, everypositivedemocratization step has beenfacedwith a reversedemocratization step, just as Huntingtonmentioned in his theory of Waves of Democratization. Looking at theirconstitutions, it is seenthateveryconstitution is preparedfor a coup. The 1921 Constitution is an extraordinaryconstitutionpreparedundertheconditions of theWar of Independence. The 1924 Constitution is a constitutionthatwaspreparedjustaftertheWar of Independence, in whichTurkeyfoughtforindependence, in whicheventhepeople had toactlikesoldiers. The 1961 Constitutionwasprepared as a result of theexecution of itsown prime minister, itsforeignministeranditsownfinanceminister. Our main subject, the 1982 Constitution, wasprepared on 50 executionsandcountlesstortures, most of whichwe do not know. Since thedemocracy of theconstitution, whichwasformed as a result of thecoupagainstdemocracy, has beenconstantlyquestionedandcriticizedfor 30 years, the 1982 Constitution has beenamended 18 timesover 40 years. Inthefirstpart of thestudy, theframework of theconcepts of constitution, constitutionalism, referendumdemocracyandbureaucracywasdrawnandthehistory of TurkishConstitutionalismwasexamined in thecontext of Huntington'sDemocratizationWaves. Inthesecondpart of thestudy, thepoliticalprocessthatledTurkeytothe 1980 coup, therealization of the 1980 coupandthepreparation of the 1982 Constitutionwerediscussed. Inthethirdpart, aftertheconstitutionalamendmentsandtheunderlyingpoliticalprocessfromthe 1987 ConstitutionalAmendment, whichwasthefirstamendment on the 1982 Constitution, tothe 2001 ConstitutionalAmendment, whicharetheshort-termtargets set bythe EU for EU membership, andtheunderlyingpoliticalprocess, in thefourthpart, from 2002 duringthe AK Partyperiod. Allthechangesthattookplaceuntil 2017 wereinvestigatedtogetherwiththepoliticalprocess.