İmalatçı KOBİ'lerde ihracat performansına etki eden rekabet unsurlarının araştırılması: Rekabet yoğunluğunun düzenleyici etkisi

Abstract

Rekabetin her geçen gün artmasıyla işletmeler pazarda konumlarını korumak ve rakiplerinden öne geçmek için çeşitli yollara başvurmaktadır. İşletmelerin pazarda öncü olmaya çalışırken başvurdukları yolların en önemlilerinden ikisi de ürün ve hizmet yeniliğidir. İşletmeler bu yollara başvurarak pazarda öncü ve hâkim duruma gelmeye çalışmaktadır. İşletmeler ürün ve hizmet yeniliği faaliyetleri ile sürdürülebilir bir ekonomik fayda sağlamaya çalışmaktadırlar. İhracat faaliyetlerini artırarak karlılıklarını artırmaktadırlar. İmalat sektöründe faaliyet gösteren işletmeler ürün geliştirme faaliyetlerinin yanı sıra çeşitli hizmetler de geliştirerek ek bir değer oluşturma çabası içindedir. Artan rekabet ortamında verilen bu hizmetler de her geçen gün geliştirilmektedir. Böylece KOBİ'ler ürettikleri ürünlerin yanında rekabet avantajı sağlamak için katma değerlerini artırmakta ve uluslararası pazarlarda tercih edilme şanslarını hem yurt içinde hem de yurt dışında artırmaya çalışmaktadır. İşletmelerin yönetilme şekli işletme ortamını etkilemekte; bu ortam da yenilik faaliyetlerini şekillendirmektedir. Daha planlı ve programlı olarak gerçekleşen yenilik faaliyetleri işletmelerin yaptığı yenilikleri daha kısa sürede ve daha karlı olarak ekonomik faydaya dönüştürme şansı vermektedir. Bu çalışmanın amacı imalatçı KOBİ'lerde pazarlama yönelimi, girişimcilik yönelimi ve öğrenme yöneliminin ürün ve hizmet yeniliği üzerindeki etkisinin incelenerek; ürün ve hizmet yeniliğinin ihracat performansına etkisinin ölçülmesidir. Bu etkilerin daha iyi analiz edilebilmesi amacıyla rekabet yoğunluğunun düzenleyici etkisi araştırılmıştır. Araştırmamız Türkiye genelinde imalat sektöründe faaliyet gösteren KOBİ ölçeğinde 1007 işletmeye uygulanan anket çalışmasıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda seçilen stratejik yönelimlerin ürün ve hizmet yeniliğini olumlu olarak etkilediği; rekabet yoğunluğunun stratejik yönelimler ile yenilik ilişkisini zayıflattığı görülmüştür. Rekabetin artması çalışmada seçilmiş olan stratejik yönelimlerin yenilik faaliyetleri üzerindeki etkisini zayıflatmaktadır. Ürün ve hizmet yeniliğinin ise ihracat performansı üzerindeki olumlu etkisi ortaya çıkmıştır

As competition increases day by day, businesses resort to various ways to maintain their position in the market and to get ahead of their competitors. Two of the most important ways businesses try to be a pioneer in the market are product and service innovation. Businesses are trying to become a pioneer and dominant in the market by resorting to these ways. Businesses are trying to provide a sustainable economic benefit with product and service innovation activities. They increase their profitability by increasing their export activities. Businesses operating in the manufacturing sector are in an effort to create additional value by developing various services as well as product development activities. These services, which are provided in an increasingly competitive environment, are also being developed day by day. Thus, SMEs increase their added value in order to provide competitive advantage in addition to the products they produce and try to increase their chances of being preferred in international markets both at home and abroad. The way businesses are managed affects the business environment; This environment also shapes innovation activities. More planned and programmed innovation activities give businesses the chance to transform their innovations into economic benefits in a shorter time and more profitably. The aim of this study is to examine the effects of marketing orientation, entrepreneurial orientation and learning orientation on product and service innovation in manufacturing SMEs; It is the measurement of the effect of product and service innovation on export performance. In order to better analyze these effects, the regulatory effect of competition intensity was investigated. Our research has been carried out with a survey study applied to 1007 enterprises at the scale of SMEs operating in the manufacturing sector throughout Turkey. The strategic orientations chosen as a result of the research positively affect product and service innovation; It has been seen that the intensity of competition weakens the relationship between strategic orientations and innovation. The increase in competition weakens the effect of the strategic orientations chosen in the study on innovation activities. The positive effect of product and service innovation on export performance has emerged.