Tabiiyetin evrimi: Türk hukukunda ve mukayeseli hukukta vatandaşlığın tarihsel analizi

Abstract

Bu tez, vatandaşlık hukukunun tarihsel gelişimini tabiiyet ve vatandaş kavramlarının kökenleri ekseninde inceleyerek farklı ülkelerin vatandaşlık konseptlerinin oluşum, gelişim ve günümüzdeki aşamalarını aydınlatmak amacıyla hazırlanmıştır. Tezin yazımında mukayese edilmek üzere seçilen ve günümüzde halihazırda varlığını sürdürmekte olan Afganistan, Amerika Birleşik Devletleri, Çin, Liberya ve Türkiye'nin yanı sıra tarihin tozlu sayfalarında kaybolmuş Nazi Almanyası'nın vatandaşlık hukukları incelenmiştir. Bu ülkelerin seçilme amacı tezde de görüleceği üzere vatandaşlık hukuklarının oldukça ilginç düzenlemeler içermesi veya tarihi olaylara şahit olmasıdır. Vatandaşlık hukuku her ne kadar uluslararası hukukun etkisiyle ortak noktalarda birleşse de tarihi süreç incelendiğinde her devletin günümüzdeki ortak ilkeleri benimseyene kadar aynı merdivenleri çıkmadığı gözlemlenmiştir. Siyasi ideolojinin, dinin, toplumun, kültürün ve coğrafyanın vatandaşlık hukuku üzerindeki yadsınamaz etkisi bu altı ülke özelinde belirgin bir vaziyet almıştır. Afganistan'ın İslam diniyle vatandaşlık hukukunu birleştirdiği ve hatta bazen seküler dokunuşlar yaptığı; Amerika Birleşik Devletleri'nin İngiliz kralına başkaldırısıyla başlayan ve siyah-beyaz çekişmesiyle şekillenen olgunlaşma süreci; Çin'in milenyumlar boyu aynı coğrafyada Asya sömürgeciliği ve komünist-kapitalist çekişmesinde gelişen vatandaşlık kavramı; Liberya'nın siyahilerin üstünlüğünü savunduğu ve hukukun her alanını etkileyen normları; Nazi Almanyası'nın Aryan ırkını temel alan ve Yahudi karşıtlığı mihverindeki kısa ve öz yasaları ve elbette ki ülkemizin Osmanlı İmparatorluğu'ndan günümüze kadar nasıl bir tabiiyet ve vatandaşlık evrimlerinden geçtiği genel olarak vatandaşlık kavramının tarihiyle birlikte farklı bölümlerde ele alınmıştır. Bu çalışma, multidisipliner bir yapıya bürünmüş vatandaşlık hukukunun diğer hukuk dallarıyla kıyas edildiğinde göz ardı edilemeyecek ayrı bir hukuk dalı olduğunu ve günümüzde halen gelişim gösterdiğini ve istikbalde de hukukun temel kavramlarından biri olacağını vurgulamaktadır.

This thesis aims to illuminate the historical development of citizenship law by examining the origins of the concepts of allegiance and citizenship, and to shed light on the formation, development, and current stages of citizenship concepts in different countries. In the writing of the thesis, the citizenship laws of Afghanistan, the United States of America, China, Liberia, Turkey, and Nazi Germany have been selected for comparison. As will be evident in the thesis, these countries were chosen because their citizenship laws contain interesting regulations or have witnessed historical events. Although citizenship law converges in certain areas under the influence of international law, the historical process reveals that each state has taken different steps until adopting common principles in the present day. The undeniable influence of political ideology, religion, society, culture, and geography on citizenship law has taken a prominent position in the context of these six countries. Afghanistan's integration of citizenship law with the Islamic religion, sometimes with secular touches; the maturation process of the United States, which began with its rebellion against the British king and was shaped by the black-white conflict; China's concept of citizenship developed through centuries of Asian colonialism and communist-capitalist rivalry in the same geography; Liberia's norms advocating the superiority of black people and influencing all areas of law; the concise laws of Nazi Germany based on the Aryan race and centered around anti-Semitism; and, of course, how our country has undergone transformations in allegiance and citizenship from the Ottoman Empire to the present day. These topics have been addressed in different sections, providing an overview of the historical aspect of the concept of citizenship. This study emphasizes that citizenship law, which has taken on a multidisciplinary structure, is a distinct field of law that cannot be ignored when compared to other branches of law. It highlights that citizenship law is still evolving in the present day and will become one of the fundamental concepts of law in the future.