2000'li yıllarda Alman dış politikası ve değişen transatlantik ilişkiler: Neo-klasik realist bir analiz

Abstract

Bu tez; Uluslararası İlişkiler'de neoklasik realizm yaklaşımı eşliğinde, 21. Yüzyıl Alman dış politikası ile Almanya'nın ABD liderliğindeki Transatlantik bölgesiyle ilişkilerinin yeni yol haritasını analiz etmek amacıyla hazırlanmıştır. Neoklasik realizmin, dış politika pratiklerinde sistemik değişimler kadar ülkelerin iç politika dinamiklerinin de etki yarattığı iddiası ile yola koyulan çalışma, 2000'li yıllarla birlikte Alman dış politikasında yaşanan önemli olaylara ve Almanya'nın Transatlantik politikalar bağlamında özellikle ABD ile ilişkilerinde yaşanan değişime dair; sistemik, bölgesel ve ülke içi-yerel dinamikler göz önünde bulundurularak, Sosyal Bilimlerde niteliksel araştırma metotları arasında yer alan süreç izleme (process-tracing) yöntemi eşliğinde nedenselliğe dayalı bir açıklama getirmeyi hedeflemiştir. Soğuk Savaş döneminin önemli bir kısmını iki ayrı devlete bölünerek geçiren Almanya, tekrar birleşmesinin ertesinde çok sayıda bölgesel ve küresel kriz ile baş etmek; ABD liderliğindeki Transatlantik ilişkileri kendi ulusal çıkarlarını riske atmadan yönetmek durumunda kalmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre, 21. Yüzyılda küresel ve Transatlantik sistemin yarattığı tüm baskılara rağmen, Almanya, dış politikada kendi iç dinamiklerinin gerektirdiği en rasyonel davranışı sergilemekte ısrarcı olmuştur. Dünya savaşlarında yaşanan yenilgilerin de yarattığı travma ile "Sivil Güç" (Zivilmacht) olma iddiasını öne çıkaran Almanya, 2000'li yıllarda bir yandan küresel konjonktürün değişen yapısına ayak uydurmaya çalışırken, diğer yandan ekonomik kalkınma odaklı; barışçıl bir dış politika izlemiştir. İçte ve dışta devam eden endişeler, ülke için dış politikada zaman zaman ABD ile olan ilişkileri de zora sokacak bir denge siyasetini gerekli kılmıştır. Gerhard Schröder döneminde pragmatist ve çok taraflı bir dış politika anlayışına yönelen Almanya, 21. Yüzyıla damga vuran Angela Merkel döneminde dengeli bir form kazandırmıştır. 2021 yılında iktidara gelen Olaf Scholz ise daha çok batı dünyası odaklı bir dış politika anlayışını tercih etmiştir.

With the help of the neoclassical realist approach in International Relations, this thesis aims at analyzing the new roadmap of 21st century German foreign policy and Germany's relations with the US-led Transatlantic region. The study, which started with the neoclassical realist claim that together with the systemic changes, the domestic dynamics of the countries to have an impact on the foreign policy practices, evaluates the important events in German foreign policy in the 2000s and the change in Germany's relations with the USA in terms of the Transatlantic policies while taking into account the systemic, regional and intra-country/local dynamics. For that aim, it tries to provide a causality-based explanation by using the process-tracing method, which is one of the qualitative research methods in Social Sciences. Germany, which spent a significant part of the Cold War period by being divided into two separate states, had to cope with many regional and global crises after its reunification while trying to manage the US-led Transatlantic relations without risking its own national interests. According to the findings of this study, despite all the pressures created by the global and Transatlantic system in the 21st century, Germany has insisted on exhibiting the most rational behavior in foreign policy, mainly required by its internal dynamics. Emphasizing its claim to be a "Civil Power" (Zivilmacht) under the trauma caused by the defeats in the world wars, Germany in the 2000s has tried to keep up with the changing structure of the global conjuncture on the one hand and pursued an economic development-based, peaceful foreign policy. Continuing domestic and foreign concerns necessitated the country to choose a balancing foreign policy, which from time to time would put the relations with the USA into distress. Germany, which turned to a pragmatist and multilateral foreign policy approach during the Gerhard Schröder period, gained a balanced form during the Angela Merkel period. Olaf Scholz preferred a foreign policy approach focused more on the Western world.