Almanya'daki Türklerin Türkiye ve Almanya siyasetine ilgileri: sosyolojik bir inceleme

Abstract

Siyasal katılım, bireylerin toplumsal konumlarını, kimliklerini ve aidiyetlerini şekillendiren temel toplumsal dinamiklerden biri olarak modern toplumların siyasal sistemlerinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Özellikle göçmen topluluklar bağlamında siyasal katılım, yalnızca bir yurttaşlık pratiği değil, aynı zamanda çifte aidiyet, kimlik müzakeresi ve ulusötesi yurttaşlık biçimlerinin bir ifadesi olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda bu tez çalışması, Almanya'da yaşayan Türklerin hem Türkiye hem de Almanya siyasetine yönelik ilgilerini, siyasal yönelimlerini ve bu yönelimleri biçimlendiren sosyolojik faktörleri analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, siyasal katılım, diaspora, transnasyonalizm, sosyal kimlik kuramı ve rasyonel seçim teorisi gibi kuramsal yaklaşımlar ekseninde yapılandırılmıştır. Kuramsal bölümde, diaspora topluluklarında siyasal ilgi ve katılımın çok katmanlı yapısı kavramsal düzeyde ele alınmış; Türkiye'den Almanya'ya 1960'lı yıllarda başlayan işgücü göçünün tarihsel arka planı ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Bu çerçevede Almanya'daki Türklerin siyasal yönelimleri; hem köken ülke Türkiye'ye yönelik siyasal bağlılıkları hem de mesken ülke Almanya'daki siyasal sistemle kurdukları ilişkiler bakımından çift yönlü olarak değerlendirilmiştir. Uygulama bölümünde ise Almanya'daki Türk bireylerle gerçekleştirilen anket çalışması aracılığıyla siyasal ilgi düzeyleri, parti tercihleri, göçmenlik tutumları, kimlik aidiyetleri ve bu değişkenler arasındaki ilişkiler istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Toplam 542 katılımcıdan elde edilen veriler t-testi, ANOVA, korelasyon ve faktör analizleriyle yorumlanmıştır. Bulgular, Almanya'daki Türklerin çifte siyasallık sergilediğini ortaya koymakta; bu ilginin demografik ve kültürel değişkenlere göre anlamlı farklılıklar sergilediğini göstermektedir. Ayrıca çalışmada geliştirilen politika önerileri ile Türkiye'nin diaspora politikalarının daha katılımcı, çok katmanlı ve kuşak duyarlı biçimde yeniden tasarlanmasına katkı sunacak somut açılımlar ortaya koyulmaktadır.

Political participation functions as a fundamental social dynamic that shapes individuals' social positions, identities, and senses of belonging, playing a decisive role within the political systems of modern societies. In the context of migrant communities, political participation is not merely a practice of citizenship, but also an expression of dual belonging, identity negotiation, and transnational forms of citizenship. Within this framework, the present thesis aims to analyze the political interests and orientations of Turks living in Germany toward both Turkish and German politics, along with the sociological factors shaping these orientations. The research is grounded in a theoretical framework built upon concepts such as political participation, diaspora, transnationalism, social identity theory, and rational choice theory. The theoretical section explores the multilayered nature of political interest and participation in diaspora communities and offers a detailed historical analysis of Turkish labor migration to Germany, which began in the 1960s. Accordingly, the political orientations of Turks in Germany are evaluated as dual and multidirectional—reflecting both political attachments to the homeland (Turkey) and engagements with the political system of the host country (Germany). In the empirical section, a survey conducted with Turkish individuals residing in Germany assesses levels of political interest, party preferences, and attitudes toward migration, identity affiliations, and the relationships among these variables using statistical methods. Data collected from 542 participants were analyzed through t-tests, ANOVA, correlation, and factor analyses. The findings reveal a dual political orientation among Turks in Germany, demonstrating that this interest varies significantly across demographic and cultural variables. Furthermore, the policy recommendations developed in the study offer concrete initiatives that will contribute to the redesign of Turkey's diaspora policies in a more participatory, multi-layered, and generation-sensitive manner.