Remisyonda meme kanseri hastalarında somatik belirti şiddeti ile bağlamsal benlik ve yaşantısal kaçınmanın ilişkisi

Abstract

Somatizasyon, psikolojik süreçlerde oluşan bir sıkıntının bedensel olarak dışa vurumunu açıklayan kavramdır. Somatik belirtlerin, fiziksel hastalığı olan hastalarda da görüldüğü ve çeşitli psikolojik süreçlerle ilişkili olduğu araştırmalarda çalışılmıştır. Ancak özellikle kanser hastaları ile yapılan çalışmalar kısıtlıdır. Yaşantısal kaçınma ve bağlamsal benlik kavramları Kabul ve Kararlılık Terapisi'nin psikopatolojisini açıklayan esneklik ve katılık modelleri kapsamında tanımlanan kavramlardır. Amacımız, meme kanseri hastalarında somatik belirtilerin, yaşantısal kaçınma ve bağlamsal benlik ile ilişkisinin incelemektir. Araştırmanın katılımcıları, Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Medikal Onkoloji bölümünde takipli, remisyonda olup operasyon ve/veya ilk tedavilerini tamamlamış, idame tedavi alan veya tedavisi bitmiş meme kanseri tanısı almış hastalar olup onkoloji hekimleri tarafından psikiyatri polikliniğine yönlendirilmiştir. Çalışmaya, görüşülen ve onam veren 153 hastanın 102'si dahil edilmiş ve geri kalan hastalar hariç tutulmuştur. Kontrol grubu olarak, dahil edilme ve dışlama kriterlerini karşılayan ve herhangi bir kanser tanısı almamış hastane çalışanları değerlendirilmiş olup, görüşülen ve onam veren 163 kişiden 102'si çalışmaya alınmıştır. Çalışma katılımcılarına, araştırmacı tarafından DSM-5 için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-5) yapılmıştır. Klinik görüşme tamamlanarak kişi tarafından doldurulan Sosyodemografik Veri Formu, Kısa Yaşantısal Kaçınma Ölçeği (BEAQ), Bağlamsal Benlik Ölçeği (BBÖ), Hasta Sağlık Anketi Somatik Semptom Alt Ölçeği (PHQ 15), Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Kısa Formu (WHOQOL-BREF) verilmiştir. Araştırmamızın sonucunda yaşam kalitesi puanlarının, meme kanseri grubunda geçerli düzeyde görece düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). Mevcut durumda psikiyatrik tedavi kullanılması ve tıbbi hastalık varlığı, kontrol grubuna göre yüksek bulunmakla birlikte, meme kanseri grubunda bu parametrelerin ölçek sonuçlarına etki etmediği görülmüştür. Her iki gupta da benzer olarak somatik belirti şiddetinin artması ile yaşantısal kaçınma ve aleksitimi puanları arasında ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Meme kanseri grubunda yaşantısal kaçınmanın artması ile aleksitimi puanlarının yükselmesi ilişkili bulunmuş, bağlamsal benlik algısının artışının ise daha yüksek yaşam kalitesi puanları ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Fibromiyalji, migren, otoimmün tiroidit, alerjik astım, İBS gibi tıbbi tanıların varlığı meme kanseri grubunda anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Regresyon analizi yapıldığında ise meme kanseri grubunda yaşantısal kaçınmanın somatik belirti şiddetini yordadığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Elde ettiğimiz bulgular, meme kanseri tanısı özelinde somatik belirti şiddetinin yaşantısal kaçınma ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Tıbbi hastalıkları olan hastalarda da çeşitli psikolojik süreçlerin somatik belirtiler üzerinde etkili olabileceği ve bu alanlara yönelik tedavilerin önemi vurgulanmalıdır.

Somatization is a concept that explains the physical manifestation of psychological distress. Research has shown that somatic symptoms are observed in patients with physical illnesses and are associated with various psychological processes. However, studies focusing on cancer patients are limited. Experiential avoidance and self as context are concepts defined within the flexibility and rigidity models explaining psychopathology in Acceptance and Commitment Therapy (ACT). This study aims to examine the relationship between somatic symptoms, experiential avoidance, and self as context in breast cancer patients. Participants in this study was breast cancer patients during remission, from the Medical Oncology Department of Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital. These patients had completed surgery and/or initial treatments and were receiving maintenance therapy or had completed all treatments. Among the 153 patients interviewed and 102 were included in the study, while the remaining were excluded Among 163 individuals interviewed and who provided informed consent, 102 were included in the control group. The Structured Clinical Interview for DSM-5 (SCID-5) was conducted to volunteers by the researcher. Following the clinical interview, participants completed the Sociodemographic Data Form, the Brief Experiential Avoidance Questionnaire (BEAQ), the Contextual Self Scale (CSS), the Patient Health Questionnaire Somatic Symptom Subscale (PHQ-15), the Toronto Alexithymia Scale (TAS-20), and World Health Organization Quality of Life Short Form (WHOQOL-BREF). Results showed that quality of life scores were noticeably lower in the breast cancer group compared to the control group (p<0.05). Although psychiatric treatment use and the presence of medical illness were higher in the control group, these variables did not affect the scale outcomes in the breast cancer group. In both groups, increased severity of somatic symptoms was strongly associated with higher scores in experiential avoidance and alexithymia. In the breast cancer group, increased experiential avoidance was associated with higher alexithymia scores, while increased self as context perception was related to higher quality of life scores. The presence of medical diagnoses such as fibromyalgia, migraine, autoimmune thyroiditis, allergic asthma, and IBS was found to be significantly higher in the breast cancer group. Regression analysis revealed that experiential avoidance predicted somatic symptom severity in the breast cancer group. These findings indicate that somatic symptom severity is associated with experiential avoidance, particularly in breast cancer cases. The results emphasize the impact of psychological processes on somatic sypmtoms in individuals diagnosed with medical conditions and highlight the importance of treatments targeting these areas.