Ahlatlı yapı sanatkârları

Abstract

Bir sanat eserinin meydana getirilmesi nerede, ne zaman, niçin gibi pek çok soruyu beraberinde getirmekle birlikte kim tarafından yapıldığı da önemli bir merak konusudur. Sanatçı ortaya koyduğu eser üzerine imzasını atarak kendisini tanıtmak veya ait olduğu yeri işaret etmek isteyebilmektedir. İşte biz de bu sayede Ahlatlı yapı sanatkârlarının varlığını inşa ettikleri nitelikli eserler sayesinde öğrenebilmekteyiz. Sanatkârların Ahlatlı olduklarını vurgulamaları, yetiştikleri yerin yaşadıkları çağda ne kadar prestijli olduğunu bizlere kanıtlamaktadır. Bu tez çalışmasında, Anadolu-Türk mimari ve sanatında, özellikle 12.-14. yüzyıllar arasında etkin rol oynayan ve 16. yüzyıla kadar var olduklarını bildiğimiz Ahlatlı yapı sanatkârları irdelenmeye çalışılmıştır. Literatür taraması ve saha araştırması yapılarak sanatkârların Anadolu'nun çeşitli yerlerinde bulunan eserleri incelenmiştir. İnşa ettikleri cami, mescit, medrese, türbe ve kervansaray olmak üzere çeşitli türdeki eserleri tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, mimar veya ustalıklarının yanı sıra neccar, nakkaş, hattat veya taş ustası gibi farklı sanat kollarında da faaliyetlerinin oldukları anlaşılmıştır. Bu tez çalışması ile Ahlatlı yapı sanatkârlarının benzer, ortak veya farklı yönleri, ortaya koydukları üslupları ve sanat anlayışları incelenerek, Anadolu-Türk mimarisine olan etkilerinin sorgulanması amaçlanmaktadır.

While the creation of a work of art raises many questions such as where, when and why, it is also a matter of curiosity by whom. The artist may want to introduce himself by putting his signature on the work he has created or to indicate the place where he belongs. In this way, we can learn about the existence of the building artisans from Ahlat through the quality works they built. The fact that the artists emphasize that they are from Ahlat proves to us how prestigious the place where they grew up was in the age they lived. In this thesis, we have tried to examine the building artisans from Ahlat who played an active role in Anatolian-Turkish architecture and art, especially between the 12th and 14th centuries, and who we know to have existed until the 16th century. Through a literature review and field research, the works of the artists in various parts of Anatolia were examined. Various types of works they built, including mosques, masjids, madrasahs, tombs and caravanserais, were identified. In this direction, it was understood that they were active in different branches of art such as necjar, nakkash, calligraphy or stonemason as well as architects or masons. The aim of this thesis is to examine the similar, common or different aspects of the building artists of Ahlat, their styles and understanding of art, and to question their influence on Anatolian-Turkish architecture.