MÜSLÜMAN PSİKOLOGLAR KERTENKELE DELİĞİNDEN ÇIKTI MI? İSLAMİ PSİKOLOJİ ALANINDAKİ GELİŞMELER

Abstract

1970’lerin sonlarından günümüze kadar akademik literatürdeİslam ve psikolojiyi birleştirmeye yönelik bir ilgi kaydedilmektedir.Bilginin İslamileştirilmesi hareketinin bir uzantısı olan psikolojininİslamileştirilmesi hareketiyle İslami temellere oturan ve İslami bir insantasavvuruna dayanan bir psikoloji geliştirme çabaları doğmuştur. Buçerçevede öncülerden Malik Bedri’nin izinde insan doğasındadini/manevi yönü göz ardı eden materyalist Batı psikolojisine gösterilentepkiler, topyekun bir reddedişten İslami ve Batılı unsurlarınsentezlenebileceğine kadar çeşitlilik göstermektedir. Batı psikolojisinekarşı bu farklı tutumlardan hareketle İslami psikoloji hareketi bu günekadar dünya çapında geniş bir literatür birikimi, kurumsal oluşumlarve eğitim programları geliştirmiştir. İslami psikoloji alanındaki konudağılımları, İslam düşünce mirasının psikolojiye katkılarından;Müslümanların ruh sağlığı üzerine araştırmalar; İslami terapiyöntemleri; Kur’an, sünnet, klasik İslam düşünce geleneği gibi İslamikaynaklara dayanan kişilik teorileri, terapi modelleri; nefs, fıtrat gibianahtar kavramlar, tasavvufi pratikler; İslami psikolojiye temel teşkiledecek teorik çalışmalara kadar varan geniş bir yelpazeyikapsamaktadır. Ancak İslami ile neyin kastedildiği, İslami psikolojinintanım, metodoloji ve teorisi bilimsel seviyede netlik kazanmış değildir.Bazı kuramsal yaklaşımlar ayırt edilmekle beraber İslami psikolojinintanım ve kuram sorunu henüz çözülmemiş olarak durmaktadır. Bumakalede Malik Bedri’nin öncülüğüyle başlamak üzere biriken literatür,tanım ve kuram sorunu ile psikolojinin İslamileştirilme gereği ile neyin,nasıl ve kim tarafından İslamileştirileceği incelenerek günümüze kadarİslami psikoloji alanındaki gelişmeler değerlendirilmiştir.