Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre eser sahibinin hakları

Abstract

Fikri yaratıcılığın ürünü olan eseri ve eser sahibini koruyan Fikri Mülkiyet Hukuku, ulusal mevzuatımız içerisinde 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında düzenlenmiştir. Eser sahibi, fikri çalışması sonucunda meydana getirdiği eser üzerinde fikri hak olarak nitelendirilen birtakım haklara sahiptir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nda yer alan ilim ve edebiyat eserleri, musiki eserler, güzel sanat eserleri ve sinema eserleri kategorilerinden birine dahil olan fikri eser üzerinde eser sahibinin mali ve manevi hakları bulunmaktadır. Eser sahibinin eserle olan kişilik değerleri kapsamında değerlendirilen manevi ilişkilerini kapsayan haklar manevi haklar olarak tanımlanırken; eser sahibinin eserden umduğu maddi ve ekonomik menfaatlere ilişkin hakları eser sahibinin mali hakları olarak tanımlanır. FSEK m. 14 ile m. 17 arasında eser sahibinin manevi hakları; eseri umuma arz yetkisi (m. 14), eser sahibi olarak tanıtılma hakkı (m. 15), eserde değişiklik yapılmasını menetme yetkisi (m. 16), eser sahibinin eserin aslına varma yetkisi (m. 17) olmak üzere dört grup halinde düzenlenmiştir. Eser sahibinin mali hakları ise işleme hakkı (m. 21), çoğaltma hakkı (m. 22), yayma hakkı (m. 23), temsil hakkı (m. 24), işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı (m .25) olarak FSEK'te hüküm altına alınmıştır. Son olarak, eser sahibinin diğer haklarından pay ve takip hakkı (m. 45), cayma hakkı (m. 58) ve vazgeçme hakkı (m. 60) FSEK'te düzenlenmiştir. Bu tez çalışmasında, eser sahibinin mali, manevi ve diğer haklarının kapsamı, özellikleri, niteliği ve bu hakların eser sahibine tanıdığı yetkiler mevzuattaki düzenlemeler, doktrin ve yargı kararları ışığında değerlendirilmiştir.

Intellectual Property Law protects the work and the owner of the work, the product of intellectual creativity, and it is regulated within the scope of Law No. 5846 on Intellectual and Artistic Works within our national legislation. The owner of the work has certain rights, described as intellectual rights, on the work he has created due to his intellectual work. The owner of the work has financial and moral rights to the intellectual work, which is included in one of the categories of scientific and literary works, musical works, fine artworks, and cinematographic works in the Law on Intellectual and Artistic Works. While moral rights recognize authors' interests in controlling the use of their creative works, the rights of the author regarding the material and economic benefits expected from the work are defined as the economic rights of the author. The Law on Intellectual and Artistic Works regulates the moral rights of the author between articles 14 and 17 as follows: Authority to Disclose the Work to the Public (art. 14), The Authority to Designate the Name (art. 15), Prohibition of Modification (art.16), Rights of the Author against Persons Who Own or Possess a Work (m. 17). The same law regulates the economic rights of the author as follows: Right of exploitation (art. 21), Right of Reproduction (art. 22), Right of Distribution (art. 23), Right of Performance (art. 24), Right to Communicate a Work to Public by Devices Enabling the Transmission of Signs, Sounds and/or Images (art .25). This law also regulates the right of the payment of a Share of Sale Proceeds of Works of Fine Arts (art. 45), the right of Rescission (art. 58), and the right of Renunciation (art. 60). In this study, the scope, characteristics, and nature of the economic, moral, and other rights of the author and the powers granted to the author by these rights were evaluated in the light of regulations, theory, and judicial decisions.