ENDÜLÜS-İSLAM DÖNEMİNDE DİNİ YAPILAŞMA VE KENTLEŞME: İŞBİLİYE

Abstract

Bu makalede, Müslümanların Sevilla'ya girmelerinden itibaren, 1248 yılında Hıristiyanların kenti ele geçirmelerine kadar olan süre içinde inşa edilen dini yapıların durumu ve bu yapıların kent planlamasına etkileri değerlendirilmiştir. Endülüs Emevi Emirliği döneminden itibaren yazılı belgeler ve kazı sonuçlarına dayanarak tespit edilen cami ve mescitler ele alınarak, bu yapıların Endülüs-İslam dönemi kent yerleşim düzenini nasıl şekillendirdiği anlatılmıştır. İşbiliye'de Endülüs-İslam dönemi kazı araştırmaları son dönemlerde artmış, bu kazı sonuçları ile cami ve mescit gibi dini yapılar hakkında daha fazla veriler ortaya çıkarılmıştır. Bu veriler bu konuda geçmişte ortaya atılan tezlerin revize edilmesine neden olmuştur. Geçmişte yapılan yorumlar, Murabıtlar ve Muvahhidler döneminde İşbiliye'de cami ve mescit gibi yapıların sayılarının az olduğu hakkındaydı. Araştırmalar, İşbiliye'de İslam dönemine ait dini yapıların tahmin edilenden fazla olduğunu, döneminde en fazla cami ve mescide sahip Endülüs-İslam kentinin İşbiliye olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu verilerle, Endülüs-İslam dönemi kent yapısı ve Ortaçağ'da Conquista sonrası Hıristiyan kent planlamasında devam eden Endülüs-İslam etkileri açıklığa kavuşturulmuştur