Bir devlet adamı olarak Gazneli veziri Ahmed B. Abdüssamed

Abstract

Hâce Ahmed b. Abdüssamed Şîrâzî, Gazneli Devleti'nde vezirlik yapmış yetenekli bir devlet adamıdır. Babası Ebû Tâhir, Horasan Sipehsâlârı Hüsâmüddevle Taş'ın dîvânında bulunmuş, bu sayede oğlunun iyi bir eğitim alarak devlet idaresinde görev almasını sağlamıştır. Abdüssamed, vezirlik görevinden önce Hârizm bölgesinin yöneticisi olan Altuntaş ve onun oğlu Hârûn'a kethüdâlık yapmıştır. Kethüdâlığı döneminde özellikle Kâid Melencûk hadisesinde ve Debûsî savaşında aldığı kararlar ve başarılı faaliyetleri göze girmesini sağlamış, Vezir Ahmed b. Meymendî'nin ölümünden sonra boşalan Gazneli vezaretine getirilmiştir. Sultan Mes?ûd, onun kararlarına ve tavsiyelerine uymamış, bu da pek çok noktada devleti zor duruma sokmuştur. Vezirlik öncesi hayatı hakkında fazla malumat bulunmayan Abdüssamed, vezarete getirildikten sonra kaynaklarda daha fazla yer bulmuştur. Özellikle vezaret dönemi Selçukluların Horasan'a gelmelerinden sonra onlara karşı başlatılan politikanın belirleyicisi olmuştur. Bununla birlikte hizmet ettiği Mes?ûd ile fikir ayrılığına düşmesi sebebi ile görevini icra etmesi sıkıntılı hale gelmiştir. Tezimizin amacı Ahmed b. Abdüssamed'in sadece biyografisini vermekten ziyade görevini ifa etme biçimi, Mes?ûd ile arasında oluşan itilafları ve bütün bunların sonuçları hakkında çıkarımlar yaparak hakkında dağınık bilgi bulunan Ahmed b. Abdüssamed'i daha tanınır hale getirmektir.Khwaja Ab? Nasr Ahmad Abd al-Samad Sh?r?z? was a talented statesman who a vizier in the State of Ghaznavids. His father, Ab? T?hir, was found in the court of Sipehs?l?r Hus?m al-Dawla Tash in Khurasan, thus ensuring that his son got a good education and took office in the state administration. Before his vizier, Abd al-Samad acted as a chamberlain (kethüdâ) for Altuntash who the ruler of the Khw?rizm region was and his son H?r?n. Decisions he has made and successful activities during the period of his chamberlain, especially in the event of K?id Melenj?k and in the war of Deb?s?, made him popular and thus brought to the position of vizirate of Ghaznavid State after the death of Vizier Ahmad b. Meymend?. Ghaznawid Mas??d did not comply with his decisions and recommendations, and this situation put the state in a difficult situation at many points. Though there is less knowledge about Abd al-Samad before his being a vizier, the sources mention him much more after this appointment. The policy initiated against the Seljuks after their arrival to Khurasan has been determined in the period of his vizierate. However, due to his disagreement with Ghaznawid Mas??d, whom he served, it became difficult for him to perform his duty. The aim of our thesis is to make Ahmad Abd al-Samad, about whom we have dispersed knowledge, more recognizable by making from how he conducted his duty, his disagreements with Ghaznawid Mas??d and the consequences of all these, rather than giving only his biography.