7.-9. yüzyıllarda Türk-Çin (Uygur-Tang) ilişkilerin at ticaretinin yeri

Abstract

Tarihsel olarak at, askeri ve ekonomik alanlarda çok önemli bir role sahip idi. Bundan dolayı her devlet ata sahip olmak istedi lakin her ülke at yetiştirmek için uygun koşulları barındırmıyordu. Bir tarım uygarlığı olan Çin, at yetiştirmek için gerekli koşullara sahip değildi. Üretim olanakları eğrisine göre Çin -toprak sabit değişken olarak kabul edildiği takdirde- at yetiştirmek istediği durumun sonucunda tarımsal üretiminde bir düşüş, bunun tersi durumda ise tarımsal üretimdeki artışlar ise at yetiştirmedeki oranı eksi yönde etkileyecek bir duruma sahipti. Bundan dolayı Çin hanedanları oluşan bu durumu dengelemek için politikalar meydana getirmiştlerdir. Avrasya'nın uçsuz bozkırlarında yaşayan halklarının ise atları vardı lakin sosyal yapılarının devamı için lüks mallara ihtiyaç duyuyorlardı. Bu durum iki toplumu birbirine yaklaştırmıştır. Adam Smith'in mutlak üstlünlükler teorisine göre her ülke bazı mallarda diğer ülkere göre daha avantajlı bir konuma sahiptir. Üstün olan taraflar, avantajlı olduğu malını saymak suretiyle kendisinde eksik olan ve karşı tarafın üstün olduğu malı elde etmek istemiştir. Bu durum ise ikili ilişkilerin gelişmesine vesile olmuştur. Bu teoriyi temel almak suretiyle Avrasya'nın geniş bozkırlarında yaşayan halkların atları vardı ve bunları satarak kendilerinde eksik olan lüks malları temin etmek istemişlerdi buna karşılık olarak Çin hanedanlarının ise lüks mallarını -ipek- vb. vardır ve bunları satmak suretiyle kendilerinde eksik olan atları temin etmek istemişlerdir. At, Türk-Uygur ve Tang ilişkilerinde oldukça önemli bir role sahiptir ve iki devlet arasındaki ilişkileri etkilemiştir. Çalışmamızda Turk-Uygur ve Tang ilişkilerini üç döneme ayırmak suretiyle inceledik. 1) Tang hanedanlığının kuruluş süreci 2) At politiklarının başarısı sonrası Tang dönemi 3) An-Lu Shan isyanı ve at politiklarının çöküşü dönemi. Tang hanedanlığının ata sahip olmasının sebebi ve Türk-Uygurlar için at ticaretinin ne demek olduğunu anlamaya çalıştık. Buna ek olarak at fiyatlarını etkileyen faktörleri incelemeye gayret gösterdik. Bunlar arasında atların fiyatlarını etkileyen ticaret rotalarındaki lojistik koşullar, ekonomik koşullar örn. fiyat talep endeksi, direkt ya da dolaylı yoldan etkili olan devlet politikaları vardır.

Historically horse was of a vital importance military and the economic fields. Therefore every country wanted to have horses but not every country had suitable condition to breed horses. China, an agricultural civilization, doesn't have necessary pastures to breed horses. According to production–possibility frontier idea, if China -if the soil is considered a constant variable- tried to breed horses their agricultural production decreased; on the other side increase in agricultural production had bad effects on the rate of breeding horses, hence Chinese dynasties made lots of policies to balance this situation. Societies who lived in vast Eurasian steppe had horses. They tried to obtain luxury goods by selling horses in order to maintain their social structure. This situation brought the two societies closer together. Accordingly to Adam Smith's absolute advantage theory, every country had superior conditions for some products than other countries. The superior sides wants to try to sell its own product and buy out of stock products from the country where that product is superior and hereby bilateral relations develop. On the basis of this theory, societies who lived in Eurasian steppe had horses and tried to sell horses and acquire luxury goods on the other hand the Chinese dynasties had luxury goods – silk, etc. – and by selling them they wanted to obtain the horses they lacked. The horse had an important role in Turks-Uighur and Tang trade relations and affected the relations between the two states. In our study, In our study, we examined the Turkish-Uyghur and Tang relations based on the horse trade and divided them into three periods. 1) The foundation period of the Tang state 2) The Tang era after the successful horse policies 3) An-Shı rebellion and fall of the horse policies. We tried to figure out what was the aim of obtaining horses for Tang dynasty and also what was the meaning of the horse trade for Turks-Uighurs. Also, we tried to evaluate which conditions affected horse prices. These include among others logistic conditions such as which trade routes are used for the transport of horses, economic circumstances e.g. consumer price index, state policies which directly or indirectly influence trading activities.