Sosyal sorumluluk temelli liderliğin sivil toplum kuruluşu algısına etkisi

Abstract

Bu çalışma, sosyal sorumluluk temelli liderliğin sivil toplum kuruluşları üzerindeki algısal etkilerini ve bu liderlik yaklaşımına yönelik yöneticilerin tutumlarının toplumun sivil toplum kuruluşlarına ilişkin algısını nasıl şekillendirdiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Türkiye'nin farklı bölgelerinde faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarında görev yapan 259 katılımcı ile kesitsel ve tanımlayıcı bir yöntemle yürütülmüştür. Katılımcıların 202'si erkek, 57'si kadındır. Veri toplama aracı olarak sosyal sorumluluk temelli liderlik ölçeği kullanılmıştır. Sosyodemografik bulgular, katılımcıların çoğunluğunun erkek ve yüksek eğitim düzeyine sahip olduğunu göstermiştir. Katılımcıların ebeveynlerinin eğitim düzeyleri ise genellikle daha düşük seviyelerde yoğunlaşmaktadır. Mesleki kıdem açısından katılımcıların dağılımı geniş bir yelpazeye sahip olmakla birlikte, 11–15 yıllık kıdeme sahip grup en belirgin kategori olarak öne çıkmıştır. Ayrıca, katılımcıların önemli bir kısmının yüksek gelir grubunda yer aldığı ve çoğunluğunun vakıflarda görev yaptığı tespit edilmiştir. Sosyal sorumluluk temelli liderlik ölçeği sonuçları, katılımcıların en yüksek puanı uyum boyutunda aldığını ve değerleri ile davranışlarını tutarlı bir şekilde sürdürme konusunda güçlü bir profil sergilediklerini göstermiştir. Uyum boyutunu, sırasıyla sorumluluk ve iş birliği boyutları izlemiş; katılımcılar görev bilinci, hesap verebilirlik ve ortak hedeflere katkı sağlama konusunda olumlu tutumlar sergilemiştir. Kendini bilme, ortak amaç ve vatandaşlık boyutları orta düzeyde güçlü bulunmuş; katılımcılar öz farkındalık, toplumsal katkı ve grup hedeflerine bağlılık açısından dengeli bir yaklaşım göstermiştir. Medeni tartışma boyutu, farklı görüşlere ölçülü bir açıklık sağlamakla birlikte diğer boyutlara göre orta düzeyde değerlendirilmiştir. En düşük puanı alan değişim boyutu ise, katılımcıların yeniliklere ve değişim süreçlerine uyum sağlama konusunda sınırlı bir eğilim gösterdiğini ortaya koymuştur. Araştırmanın hipotezleri değerlendirildiğinde, yalnızca mesleki kıdem değişkeninin alt boyutları anlamlı şekilde etkilediği, diğer sosyodemografik değişkenlerin ise belirleyici olmadığı görülmüştür. Ayrıca, korelasyon analizleri, ölçeğin tüm alt boyutları arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler olduğunu göstermiştir. Bu bulgu, alt boyutların birbirleriyle ilişkili olduğu hipotezini güçlü biçimde desteklemektedir. Genel olarak, elde edilen bulgular, sivil toplum kuruluşu çalışanlarının sosyal sorumluluk temelli liderliğe ilişkin algılarının güçlü olduğunu ve özellikle uyum, sorumluluk ile işbirliği boyutlarında belirgin eğilimler sergilediklerini göstermektedir. Bununla birlikte, değişime uyum sağlama boyutunun sivil toplum kuruluşları yapıları içinde geliştirilmesi gereken bir alan olarak öne çıktığı sonucuna ulaşılmıştır.

This study aims to examine the perceptual effects of social responsibility-based leadership on non-governmental organizations and how managers' attitudes towards this leadership approach shape society's perception of non-governmental organizations. The research was conducted using a cross-sectional and descriptive method with 259 participants working in non-governmental organizations operating in different regions of Turkey. 202 of the participants were male and 57 were female. The social responsibility-based leadership scale was used as the data collection tool. Sociodemographic findings showed that the majority of the participants were male and had a higher level of education. The education levels of the participants' parents were generally concentrated at lower levels. While the distribution of participants in terms of professional seniority was wide, the group with 11–15 years of seniority stood out as the most significant category. In addition, it was determined that a significant portion of the participants were in the high-income group and the majority worked in foundations. The results of the social responsibility-based leadership scale showed that the participants received the highest scores in the harmony dimension and exhibited a strong profile in maintaining consistency with their values and behaviors. The harmony dimension was followed by the responsibility and cooperation dimensions, respectively; Participants demonstrated positive attitudes toward a sense of duty, accountability, and contributing to common goals. The self-awareness, shared purpose, and citizenship dimensions were found to be moderately strong, and participants demonstrated a balanced approach in terms of self-awareness, social contribution, and commitment to group goals. The civil discussion dimension, while providing a moderate openness to differing opinions, was rated moderately high compared to the other dimensions. The change dimension, which received the lowest score, revealed that participants demonstrated a limited tendency to adapt to innovations and change processes. When the research hypotheses were evaluated, it was found that only the professional seniority variable significantly influenced the sub-dimensions, while other sociodemographic variables were not significant. Furthermore, correlation analyses revealed significant and positive relationships among all sub-dimensions of the scale. This finding strongly supports the hypothesis that the sub-dimensions are interrelated. Overall, the findings indicate that civil society organization employees have strong perceptions of social responsibility-based leadership, and that they exhibit particularly pronounced tendencies in the dimensions of harmony, responsibility, and collaboration. However, the dimension of adaptability to change stands out as an area requiring development within civil society organizations.