Galen’de Ahlakın Değişmesinin İmkânı

Abstract

Galen’in ahlak anlayışında bir yandan Platon’un üç kısımlı ruh anlayışı, bir yandan da Hipokrat’ın mizaç teorisinin etkili olduğu söylenebilir. Bu açıdan dönemin etkili felsefi ve tıbbi geleneklerinin bir nevi terkibini sunan Galen, fizikalist psikoloji anlayışıyla ise geleneğin dışında yer almaktadır. Ruhun yetilerini bedenin mizacına tabi olarak gören Galen, ruhun sağaltımı anlamına gelen ahlak konusunda çoğunlukla determinist bir anlayış sergilemektedir. Bunun nedeni tabii ve fiziksel yapının değiştirilmesinin zor olmasıdır. Öte yandan hem bir hekim hem de “felsefi terapist” olarak adlandırabileceğimiz Galen, erken yaşta eğitim ve alışkanlık edinme ile huyların “tabiatın izin verdiği ölçüde” değiştirilebileceğini savunmaktadır. Bu makalede Galen’in huylar bağlamında insanın ahlaki değişim ve gelişimine verdiği imkân tespit edilip değerlendirilmeye çalışılacaktır.