Profesyonellerin göçü: Almanya'dan Türkiye'ye dönen uzman profesyonellerin iş piyasalarına entegrasyonu

Abstract

Küreselleşmeyle birlikte hızlanan ve yoğunlaşan göç olgusunun önemli bir boyutu da eğitim, kariyer, ticaret gibi amaçlarla ulusal sınırları aşan profesyonellerin göçüdür. Türkiye profesyonellerin göçü bağlamında, hem beyin kaybına hem de beyin kazancına muhatap olan bir ülke konumundadır. Son yıllarda özellikle Almanya'daki Türk kökenli profesyoneller, anavatanlarına dönme eğilimi arz etmekte ve Almanya'da aldıkları eğitimin mesleki kazanımlarını Türkiye'de değerlendirmektedir. Bu araştırma, Almanya'dan Türkiye'ye dönen profesyonellerin (mühendis, hekimler, avukatlar, yönetici) dönüş nedenlerini ve Türk iş piyasalarına entegrasyon sürecini incelemektedir. Bu doğrultuda Türkiye'ye dönmüş 187 profesyonel ile anket çalışması yürütülmüştür. Profesyonellerin hangi nedenlerle Türkiye'ye geldikleri, Türkiye'deki entegrasyon sürecinin nasıl geçtiği ve yeniden Almanya'ya dönme düşüncelerinin olup olmadığı gibi araştırma sorularına ek olarak, Almanya'dan Türkiye'ye dönen profesyonellerin hangi açıdan ulus-ötesi profesyonellerden (transnational professionals) farklılaştığı sorusu araştırmanın odağındadır. Araştırmanın öne çıkan bulgularından biri, Türkiye'ye dönmeleri bakımından yeni bir olguya işaret eden bu profesyonellerin ulus-ötesi profesyonellerden farklı olarak, biri duygusal diğeri ekonomik-rasyonel olmak üzere iki nedenden dolayı Türkiye'ye dönmüş olduklarıdır. Türkiye'ye beslemiş oldukları duygusal aidiyet, ekonomik-rasyonel nedenlerden daha belirgin olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Bununla birlikte, Almanya'dan farklı çalışma anlayışından, çalışma disiplininden ve nitelikli göçmenlere uygun bir çalışma ortamının sunulmamasından dolayı ancak uzun ve zorlu bir sürecin sonucunda Türkiye'deki çalışma hayatına uyum sağlayabilmektedirler. Bu nedenle katılımcıların çoğu Türkiye'nin uluslararası profesyonelleri çekmeye yönelik yeterince bir altyapıya sahip olmadığını düşünmektedir.

An important dimension of the phenomenon of migration, which has accelerated and intensified with globalisation, is the migration of professionals who cross national borders for purposes such as work and career. In the context of professional migration, Turkey is a country that experiences both; brain loss and brain gain. In recent years, especially professionals of Turkish origin in Germany tend to return to their homeland and utilise the professional gains of their education in Germany in Turkey. This research examines the reasons for the return of professionals (engineers, physicians, lawyers, managers) from Germany to Turkey and their integration process into Turkish labour markets. Accordingly, a survey was conducted with 202 professionals who returned to Turkey and the responses of 187 professionals were included in the analysis. In addition to the research questions such as the reasons for which the professionals came to Turkey, how the integration process in Turkey has been and whether they have any thoughts of returning to Germany, the focus of the research is on the question of how professionals returning from Germany to Turkey differ from transnational professionals. One of the prominent findings of the research is that these professionals, who point to a new phenomenon in terms of their return to Turkey, have returned to Turkey for two reasons, one emotional and the other economic-rational, unlike transnational professionals. It would not be wrong to say that their emotional attachment to Turkey is more prominent than their economic-rational reasons. However, they can only adapt to the working life in Turkey after a long and difficult process due to the different understanding of work, work discipline and the lack of a suitable working environment for qualified migrants. Therefore, most of the participants think that Turkey does not have a sufficient ground to attract international professionals.