ARABULUCULUK İLE TAHKİM ARASINDAKİ FARKLAR

Abstract

Uluslararası sözleşmelerin çoğunda sözleşmeden kaynaklanan bir ih- tilaf çıkması halinde tarafların alternatif arabuluculuk sistemlerinden olan arabuluculuk (mediation) ve tahkime (hakem yargılaması) (arbitration) başvurulmasına dair hüküm bulunmaktadır. Bununla birlikte arabuluculuk ve tahkim (hakem yargılaması) kesin hatlarla ayrılmış iki farklı alternatif çözüm yolunu ifade etmektedir. Arabuluculuk 6325 sayılı “Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK)” ile hayatımıza girmiş 2013 yılından itibaren önce isteğe bağlı (ihtiyari) olarak sonrasında ise dava şartı arabuluculuk, bir diğer ifa- deyle zorunlu arabuluculuk uygulanmaya başlamıştır. Ayrıca HUAK’ın uygulanmasını göstermek üzere 2018 tarihli Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu HUAKY (HUAKY) düzenlenerek yürürlüğe ko- nulmuştur. Dava şartı arabuluculuk 2017 tarihinde kabul edilen 7036 sayılı “İş Mahkemeleri Kanunu”, 2018 yılında yürürlüğe giren, 7155 sayılı “Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanunu” ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanu- nu’na eklenen 5/A maddesi ve 2020 yılında yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK)’un 73A maddesi ile günlük yaşamımızda yerini almıştır.Hakem yargılaması ise önce mülga 1086 “Hukuk Usulü Muhakeme- leri Kanunu (HUMK)”, 2011 yılından itibaren de 6100 sayılı “Hukuk Mu- hakemeleri Kanunu (HMK)” ve 2001 yılından itibaren de 4686 “Milletle- rarası Tahkim Kanunu (MTK)” başta olmak üzere muhtelif kanunlarla zorunlu ve isteğe bağlı olarak alternatif çözüm yolu için uygulanmıştır. Yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizinde ise 5718 sayılı Millet- lerarası Özel Hukuk Ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 60 vd. madde- ler uygulanır. Yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizinde ise Tür- kiye’nin de tarafı bulunduğu, 1958 tarihli Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası İçin New York Sözleşmesi, 1961 tarihli Avrupa Ticari Tahkim Sözleşmesi (European Convention on International Commercial Arbitration) hükümleri uygulanır. Bu çalışmada, arabuluculuk ve tahkim hakkında yasal düzenleme in- celendikten sonra bu iki müessese arasındaki farklar incelenecektir.