Neoklasik Realizm bağlamında 21. yüzyılda Ukrayna'daki Amerikan-Rus rekabeti ve çatışmanın kökeni

Abstract

Uluslararası ilişkiler literatüründe, 21. yüzyılda Ukrayna'da meydana gelen 2004 2005 Turuncu Devrim, 2013-2014 Maidan Devrimi ve 2022 Ukrayna-Rusya Savaşı gibi krizlerin nedenlerini inceleyen birçok çalışma bulunmaktadır. Literatürde, John Mearsheimer, Ukrayna'daki krizlerin kökeni konusunda önde gelen realist düşünürler arasındadır. Mearsheimer, Ukrayna'daki krizlerde Batı dünyası içerisinden genellikle Amerika Birleşik Devletleri'ni (ABD) sorumlu tutmakta; Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) genişlemelerine de vurgu yapmaktadır. Yazar, Rusya Federasyonu'nun (RF) bu konuları bir tehdit olarak algıladığını belirtmektedir. Bu nedenle 21. yüzyılda Ukrayna'daki Amerikan-Rus rekabetini incelemek önem arz etmektedir. Ayrıca ABD ve RF'nin yanı sıra Ukrayna da krizlerin bir parçasıdır; dolayısıyla araştırma konusunu, Ukrayna perspektifinden de değerlendirmek önemlidir. Bu tez, birey, devlet ve sistem düzeylerini birleştiren neoklasik realizm çerçevesinde incelenmektedir. Bu tezin amacı, örnek olaylar olarak seçilen krizlerden hangilerinin (Turuncu Devrim, Maidan Devrimi ve Ukrayna-Rusya Savaşı), 21. yüzyılda Ukrayna'daki Amerikan Rus rekabeti tarafından tetiklendiğini araştırmaktır. Ayrıca bu krizlerin nedenlerini/kökenini analiz etmek ve hangi ara değişkenlerin (liderlerin imaj algıları, stratejik kültür, devlet-toplum ilişkileri ve devlet yapısı ile kurumsal düzeni), krizlerin ortaya çıkmasında daha etkili olduğunu belirlemek de hedeflenmektedir. Bu tezde, çalışmanın bağımlı değişkeni olan ''21. yüzyılda Ukrayna'da seçilen üç kriz''; uluslararası sistem ve güç dağılımı bağımsız değişkeni dikkate alınarak, Ukrayna, RF ve ABD'nin ara değişkenleri üzerinden analiz edilmektedir. Araştırma neticesinde, ele alınan krizler arasından Ukrayna Rusya Savaşı'nın, Ukrayna'daki Amerikan-Rus rekabeti tarafından tetiklendiği belirlenmiş; ayrıca bu krizin/çatışmanın kökeninde, iki ülkenin liderlerinin imaj algıları ve stratejik kültür ara değişkenlerinin çok etkili olduğu, devlet-toplum ilişkileri ve devlet yapısı ile kurumsal düzeni ara değişkenlerinin ise görece daha az etkili olduğu saptanmıştır.

In the literature on international relations, there are numerous studies examining the causes of crises such as the 2004-2005 Orange Revolution, the 2013-2014 Maidan Revolution, and the 2022 Ukraine-Russo War that emerged in Ukraine in the 21st century. In the literature, John Mearsheimer is among the leading realist thinkers when it comes to the origins of the crises in Ukraine. Mearsheimer generally holds the United States of America (USA) responsible for the crises in Ukraine within the Western world; he also emphasizes the expansion of the North Atlantic Treaty Organization (NATO). The author states that the Russian Federation (RF) perceives these issues as a threat. Hence, it is important to examine the American-Russian rivalry in Ukraine in the 21st century. Furthermore, Ukraine is also part of the crises alongside the USA and the RF; thus, it is important to evaluate the research topic from the Ukrainian perspective as well. This thesis is examined within the framework of neoclassical realism, which combines individual, state and system levels. The aim of this thesis is to investigate which of the crises selected as case studies (the Orange Revolution, the Maidan Revolution, and the Ukraine-Russo War) were triggered by American-Russian rivalry in Ukraine in the 21st century. Also, the aim is to analyze the causes/origins of these crises and determine which intervening variables (image-perceptions of leaders, strategic culture, state-society relations, and state structure and institutional order) are more effective in causing the crises as well. In this thesis, the dependent variable of the study, "three crises selected in Ukraine in the 21st century," is analyzed through the intervening variables of Ukraine, the RF, and the USA, taking into account the independent variables of the international system and power distribution. As a result of the research, it was concluded that among the crises examined, the Ukraine-Russo War was triggered by American-Russian rivalry in Ukraine; it was also determined that the image-perceptions of leaders and strategic culture intervening variables of the two countries were highly influential in the origins of this crisis/conflict, while the intervening variables of state-society relations and state structure and institutional order were relatively less influential.