ALEKSANDREALI DİOSCORUS: KRİSTOLOJİSİ VE GANGRA SÜRGÜNÜ

Abstract

Dioscorus, Aleksandrea Hristiyan okuluna mensup bir din adamı olarak yetişmiştir. Dioscorus’un teolojik ve kristolojik görüşleri, beşinci yüzyıldaki kristolojik tartışmalar bağlamında değerlendirildiğinde, onun selefi Cyrillus kadar etkili ve tanınmaya değer bir figür olduğu anlaşılmaktadır. Ülkemiz academiasında, Aleksandrealı Dioscorus’a ilişkin meselelerin genellikle II. Ephesus Konsili ve Khalkedon Konsili meseleleri etrafında yoğunlaşan çalışmalarda ele alındığı görülmektedir. Dolayısıyla Aleksandrealı Dioscorus’un kristolojisi üzerine dilimizdeki çalışmaların yetersiz kaldığı söylenebilir. Ayrıca, onun kristolojik duruşunu tespit etmek oldukça güçtür; zira adı hem monofizitlerle hem de miafizitlerle anılmaktadır. Dahası, diofizit anlayışın destekçileri tarafından da eleştirildiği görülmektedir. Bu çalışmada Dioscorus’un savunduğu kristoloji, miafizit ve monofizit ile diofizit öğretiler bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışma Dioscorus’a ilişkin sadece Khalkedon Konsili’ne kadar olan süreçte yaşananları değil, ayrıca Khalkedon Konsili sonrasında sürgün edildiği Gangra şehrinde (Paflagonya’da) tecrübe ettiği muhtelif vakalar ele alınarak onun kristolojik duruşunun analizine odaklanmıştır. Ayrıca çalışmada, Theopistus adlı talebesinin Dioscorus’a atfen yazdığı Vita Dioscori’nin yanı sıra klasik ve modern literatürden istifade edilmiştir. Sonuç olarak, Dioscorus’un hayatının farklı dönemlerinde, farklı kristolojik öğretilere ilgi duyduğu anlaşılmıştır.