Bağımsız Türk Devletleri Millî Marşlarının Değerler Eğitimi Yönünden İncelenmesi

Abstract

Kültür, dil, ortak geçmiş ve değerler, milletleri uzun süre tarih sahnesinde tutan birleştirici unsurlardır. Millî marşlar, bu birleştirici unsurların vatandaşlara hatırlatılması ve ortak değerlerin güçlendirilmesi amacıyla yazılmıştır. Millî marşların tarihi ve içeriği incelendiğinde, yazıldığı dönemde ülkenin ve milletin halini ve ihtiyaçlarını yansıttığı görülmektedir. Bu çalışmada, tek millet olan Türk devletlerinin millî marşlarında yer alan kavramlar, MEB 2005 ve 2010 DKAB öğretim programında kısmî olarak bulunan 2019 yılında tüm derslerin öğretim programlarında kök değerler olarak belirtilen adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik değerleri açısından incelenmiş; toplumların bağımsızlığı için gerekli olan kahramanlık, kendi kaderini tayin etme, özveri, cesaret, özgürlük, adanmışlık gibi birçok değer, öğretim programlarında yer alan değerler kapsamında değerlendirilmediği için analiz dışında tutulmuştur. Kök değerler bireylere formel düzeyde okullarda ilk olarak marşlarda sonra da farklı derslerin öğretim programlarıyla verilmektedir. Bu yüzden millî marşlarda verilmeye çalışılan mesajların, hissiyatın değerler eğitimine katkısının ortaya konulması önem arz etmektedir. Bu çalışmanın problem cümlesini, “Türk devletlerinin millî marşlarının güftelerinde değerler eğitimine kaynaklık etme misyonu bulunan değer betimlemeleri yer almakta mıdır?” sorusu oluşturmaktadır. Bu çalışmada, alanda yapılan diğer çalışmalardan farklı olarak marşların ortak yönleri belirlenmiş, kök değerlerin marşlarda nasıl kul lanıldığı sorusuna da cevap aranmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizinin kullanıldığı bu çalışma bağımsız Türk devletleri olan Türkiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan millî marşlarının analiziyle sınırlandırılmıştır. Yapılan değerlen dirme sonucunda, marşlarda muhtelif değerlere vurgu yapılmakla birlikte vatanseverlik ve sevgi değerleri nin bağımsız Türk devletleri marşlarında öne çıkan değerler olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın çıktılarının din eğitimi ve farklı disiplinlere katkı sağlayacağı, sonraki çalışmalara kaynaklık edeceği düşünülmektedir.