Osmanlı "Bilim Özürlü" Müydü?

Abstract

Bu çalışmada tarihsel metinlerde çoğu zaman eleştiri konusu haline getirilen Osmanlı dönemi bilim anlayışı ve bilimsel faaliyetler genel hatlarıyla ele alınacaktır. Bilindiği üzere modern ulus devlet, bilim, teknoloji ve ilerleme paradigmalarından hareketle ortaçağın, İslam düşüncesinin ve Osmanlı’nın ilim, bilim anlayışları ve faaliyetleri eleştiriye tabi tutulmuştur. Elinizdeki metin bu tür yaklaşımlara bir itiraz olarak kaleme alınmıştır. Çünkü “ilerleme miti”nden hareketle sürekli olarak geçmişi yargılamak adil bir tutum değildir. Bu nedenle elinizdeki çalışmada, ortaçağı, İslam düşüncesini ve Osmanlı’yı kendi dönemine göre değerlendirmemiz gerektiği ve bilim tarihinden örneklerle Osmanlı’da azımsanmayacak ölçüde bilimsel faaliyetin olduğu ileri sürülmüştür. Ancak kuşkusuz bu faaliyetler modern bilim paradigmasından yola çıkıldığında beklentileri karşılamamaktadır. Bu metinde, bütün “yetersizlik”lerine rağmen bu faaliyetlerin önemli olduğu ve günümüzde ulus devletin, bilim ve teknolojinin de eleştirilebilecek birçok yönünün bulunduğu ileri sürülmüştür.