Mora Fethinin (1715) Klasik Türk Şiirindeki Yankıları ve Râzî’nin “Fetihnâme” Konulu Bir Şiiri

Abstract

Her milletin/dönemin edebiyat geleneğinde olduğu gibi,klasik Türk edebiyatı da içinden çıktığı toplumun sosyal hayatı,kültürel değerleri ve inanışları gibi yapıtaşlarına biganekalmamıştır. Gazel gibi sanat gayesinin en üst düzeyde olduğuşiir türlerinde, yoğun bir mecaz diliyle ve doğrudan değil dedolaylı/örtük olarak topluma, sosyal hayata pencereler açılır.Bunun yanında bu edebiyat geleneğinde, mecazdan daha uzak,hakikat diline daha yakın bir dil ve anlatım ile ve daha azdolaylı/örtük olarak topluma ve sosyal hayata kapılar açan bazıtürler de bulunmaktadır. Bu türler arasında sayılabilecek tarihdüşürme manzumelerinde; doğum, ölüm, evlenme ve birmakama atanma gibi oldukça farklı hadiseler tarihlendirilirkenözellikle himaye geleneği çerçevesinde siyasi hadiseler de gözdenkaçırılmamaktadır. Bu anlamda Osmanlı dönemindegerçekleşen fetihler, klasik şairlerin tarih düşürmek için en fazlarağbet gösterdikleri hadiselerden olmuştur. 1127/1715 yılındagerçekleşen Mora fethi de dönemin birçok şairi tarafından türlüşekillerde edebiyata konu edilip tarihlendirilmiştir. Bumakalede, bahsi geçen fethin klasik Türk şiirindeki yansımalarıtespit edilip değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla,öncelikle söz konusu fethi müstakil olarak ele alan eserlertanıtıldıktan sonra taranan divanlarda bu olaya düşürülentarihler değerlendirilmiştir. Çalışmamızın son kısmında iseRâzî mahlaslı bir şairin bu fethe tarih düşürmek maksadıyla yazdığı mesnevi nazım biçimindeki şiiri bir incelemeden sonradiliçi çevirisiyle birlikte neşredilmiştir.