TOPLUMSAL BIR DIYALOG ALANI OLARAK MIMAR SINAN TARIHYAZIMI: UĞUR TANYELI METINLERI

Abstract

Türkiye’de mimarlık tarihyazımında ve popüler kültürde Mimar Sinan imgesi, \rtoplumun kültürel, politik ve sosyo-psişik talep ve beklentilerinin yansıtıldığı \rkült bir figür olarak inşa edilmiş ve mimarlıkla sınırlı olmayan toplumsal bir \rdiyalog nesnesi olarak araçsallaştırılmıştır. Mimar Sinan’la ilgili tarihyazımında \rUğur Tanyeli’nin metinleri ise, Sinan’ın mimarlığından ziyade, Sinan imgesinin \rsosyo-kültürel, ideolojik ve kuramsal arka planını analiz etmesi, Sinan mitolojisini yapısöküme uğratması ve metateoriye yönelmesiyle farklılaşmıştır. Tanyeli \rbir taraftan tarihyazımsal Sinan mitolojisini yapısöküme uğratarak Sinan imgesinin büyüsünü bozarken diğer taraftan Sinan’la ilgili yeni bir mitoloji kurulumuna katkı sunabilecek kavram ve yorumlar geliştirmiştir. Uğur Tanyeli’nin \rSinan’la ilgili kaleme aldığı metinleri ele alan bu makalede, özellikle Mimar \rSinan, Tarihsel ve Muhayyel çalışması üzerinde yoğunlaşılmış, bu metinlerin \rüretildiği tarihyazımsal ve sosyo-kültürel bağlam makro ve mikro ölçekte analiz \redilmiştir. Burada Tanyeli’nin mevcut Sinan tarihyazımına yönelik eleştirilerini \rnasıl temellendirdiği, kendi 16. yüzyıl Osmanlı mimarlık kültürü ve alternatif \rSinan anlatısını oluştururken hangi kuramsal çerçeveler, analitik araçlar ve kavram setlerinden nasıl yararlandığı, popüler kültürdeki Sinan efsanelerinin kod \rçözümünü nasıl gerçekleştirdiği, kendisi ile diğer mimarlık tarihçileri ve okur \rkitlesi arasındaki diyalojik ilişkiyi nasıl öngördüğü ve nihai olarak bunlarla eklemlenen kendi eleştirel mimarlık tarihçisi personasını nasıl kurduğu sorularına cevap aranmıştır. Umberto Eco’nun yazarın niyeti, yapıtın niyeti, okurun niyeti, \rTanyeli’nin Sinan mimarlığını çözümlerken kullandığı nezaket, istifleme, asistemik düşünce kavramlarından ve Shangyang Zhao’nun sosyolojide metateoriye ilişkin değerlendirmelerinden yararlanılarak kuramsal çerçeve oluşturulmuş, \rTanyeli metinlerinin yakın okuması ve söylem analizi gerçekleştirilmiştir.