Depresif bozukluk hastalarında antidepresan tedavisinin serum nörofilament hafif zincir düzeylerine etkisinin ve anhedoni ve suisidalite ile serum nörofilament hafif zincir düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Depresif Bozuklukta nöroaksonal hasar , nöroinflamasyon ve nöroplastisitenin incelendiği bir çok çalışmada, hastalığın etiyopatogenezinde nöron hasarının varlığını düşündüren bulgular dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, ilaç kullanmayan Major Depresif Bozukluk tanılı hastaların serum NfL düzeylerini sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması; serum NfL düzeyleri ile anhedoni ve suisidalite ilişkisi ve antidepresan tedavisinin serum NfL düzeylerine etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. NfL düzeyiyle MDB şiddetinin, klinik belirtilerinin ve tedavi yanıtının ilişkisini incelemek istediğimiz çalışmamızda, elde ettiğimiz bulgularla MDB'nin nöropatolojik etiyolojisinin daha iyi anlaşılması, tedavi yanıtının biomarker düzeyinde değerlendirilmesine katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Araştırmanın örneklemi Mart 2024 - Nisan 2024 tarihleri arasında Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine başvuran Major Depresif Bozukluk tanısı alan hastalardan ve araştırmacının sosyal çevresindeki sağlıklı kontrollerden seçilmiştir. Veri toplama araçları olarak DSM-5 için Yapılandırılmış Klinik Görüşme, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D), Snaith Hamilton Hoşnutluk Değerlendirme Ölçeği (SHAPS-C) ve İntihar Davranışı Ölçeği (İDÖ) ve hastalardan alınan venöz kan örneklerinde değerlendirilen Nörofilament Hafif Zincir Düzeyleri (NfL) kullanılmıştır. Depresyon grubu için 34 katılımcı ve sağlıklı kontrol grubu için 70 katılımcı ile görüşme yapılmıştır. İlk değerlendirmesi yapılan gruplardan hasta grubuna antidepresan tedavisi başlanmıştır ve dört hafta sonra her iki grubun katılımcılarına yeniden değerlendirme yapılıp venöz kan örnekleri tekrar alınmıştır. Başlangıçta çalışmaya dahil olan depresyon grubundaki 34 katılımcının 2 tanesi tedavi uyumsuzluğu sebebiyle çalışmayı tamamlayamamıştır. Sağlıklı kontrol grubundaki 70 14 katılımcının 21 tanesi tekrar değerlendirmeyi kabul etmemiş ve çalışmayı tamamlamamıştır. NfL düzeyleri: sağlıklı grup (SG) ve depresyon grubu (DG) arasında tedavi öncesi NfL düzeyleri sırasıyla 61,97 (37,84 - 212,49) ve 35,06 (28,15 - 46,09) olarak hesaplanmıştır. Tedavi öncesi NfL düzeyi açısından sağlıklı grup depresyon grubuna göre istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır (z=-3,681, p<0.001). Tedavi sonrası NfL düzeyleri de SG'de 50,42 (40,65 - 17,070) ve DG'de 35,46 (29,00 - 47,31) olarak saptanmıştır. Tedavi sonrası NfL düzeyi açısından sağlıklı grup depresyon grubuna göre istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır. (z=-3642, p<0.001). Depresyon grubunun tedavi öncesi NfL düzeyi 35,06 (28,15 - 46,09), tedavi sonrası NfL düzeyi 35,46 (29,00 - 47,31) olarak saptanmış olup; tedavi öncesi ve sonrası NfL düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir (z=-1,290, p=0.197). NfL ile İDÖ arasında düşük düzeyde pozitif bir korelasyon (r=0.386, p=0.029) belirlenmiştir. Gruplar arasındaki farklar MDB hastalarında nöroaksonal hasarı gösteren biyobelirteç olan NfL düzeylerinde artış olacağı yönündeki hipotezimizi desteklememektedir. MDB etiyolojisinde nöroaksonal hasarın varlığına yönelik ve antidepresan tedavinin nöroaksonal hasarı onarmasına yönelik ileri araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.In many studies examining neuroaxonal damage, neuroinflammation and neuroplasticity in Depressive Disorder, findings suggesting the presence of neuron damage in the etiopathogenesis of the disease attract attention. This study aimed to compare serum Neurofilament Light Chain (NfL) levels between drug- free Major Depressive Disorder (MDD) patients and healthy controls, investigate associations between NfL levels and symptoms such as anhedonia and suicidality, and assess the impact of antidepressant treatment on NfL levels. Additionally, the study sought to explore the relationship between NfL levels and MDD severity, clinical symptoms, and treatment response, aiming to enhance understanding of MDD's neuropathological basis and contribute insights into treatment response through biomarker analysis. Participants included 34 MDD patients from Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital's Psychiatry Department outpatient clinic and 70 healthy controls recruited from the researcher's social network. Data collection utilized Structured Clinical Interview for DSM-5, Hamilton Depression Scale (HAM-D), Snaith Hamilton Pleasure Scale (SHAPS- C), Suicidal Behavior Scale (SBS), and serum NfL levels measured from venous blood samples. Following initial evaluations, antidepressant treatment was initiated in the patient group. Four weeks later, both groups were reassessed, and blood samples were collected again. Out of the initial 34 MDD participants, 2 discontinued due to treatment non-compliance, while 21 out of 70 healthy controls declined reassessment and discontinued participation. Pre-treatment NfL levels were statistically significantly lower in the MDD group 35.06 (28.15 - 46.09) compared to healthy controls 61.97 (37.84 - 212.49) (z=-3.681, p<0.001). Post-treatment, NfL levels remained higher in healthy controls 50.42 (40.65 - 170.70) compared to MDD patients 35.46 (29.00 - 47.31) (z=-3.642, p<0.001), with no significant difference observed within the MDD group between pre-treatment NfL 35.06 (28.15 - 46.09) and post-treatment NfL35.46 (29.00 - 47.31) levels (z=-1.290, p=0.197). A low level positive correlation (r=0.386, p=0.029) was found between NfL and Suicidal Behavior Scale. The differences between the groups do not support our hypothesis that NfL levels, a biomarker of neuroaxonal damage, would increase in MDD patients. Further research is recommended to explore the presence of neuroaxonal damage in MDD etiology and the potential impact of antidepressant treatments on neuroaxonal repair.