Okuma Kültürünün İnşası: Evdeki Erken Okuryazarlık Ortamı ve Ebeveynlerin Kütüphane Tutumları (Çankaya İlçesi Örneği)

Abstract

Erken çocukluk dönemi, 0-8 yaş aralığındaki çocuklar için yaşamın en kritik ve gelişimin en hızlı gerçekleştiği evredir. Bu araştırmanın amacı, 3–6 yaş aralığında çocuğu olan ebeveynlerin ev ortamında gerçekleştirdikleri okuryazarlık etkinlikleri ve kütüphane kullanımına yönelik tutumlarının, çocukların okuma kültürü kazanımı üzerindeki etkilerini incelemektir. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılarak yürütülen bu çalışmada, veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen “Evde Erken Okuryazarlık ve Kütüphane Algısı Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Ankara’nın Çankaya İlçesinde ikamet eden 389 ebeveyn oluşturmuştur. Elde edilen veriler betimsel istatistiklerle analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, ebeveynlerin ev ortamında hikâye okuma, şarkı söyleme, dil oyunları oynama ve etkileşimli kitap okuma gibi okuryazarlık etkinliklerine sıklıkla yer verdiklerini ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra, çocukların kitaplara karşı olumlu tutum geliştirdikleri ve okuma kültürünü destekleyici davranışlar sergiledikleri gözlemlenmiştir. Ebeveynlerin kütüphane kullanımına yönelik tutumları ise genel olarak olumlu olmakla birlikte, bazı ailelerde erişim ve farkındalık eksiklikleri dikkati çekmiştir. Sonuç olarak, ev ortamında gerçekleştirilen erken okuryazarlık etkinliklerinin ve ebeveynin kütüphane kullanımına yönelik tutumunun, çocukların okuma kültürü kazanımı üzerinde önemli bir etkisi olduğu belirlenmiştir. Araştırma bulguları doğrultusunda, erken çocukluk döneminde ebeveyn desteğini güçlendirecek eğitim programlarının geliştirilmesi ve kütüphane hizmetlerinin ailelere daha erişilebilir hâle getirilmesi önerilmektedir.Early childhood, encompassing the ages of 0 to 8, represents the most critical period of life in which development occurs most rapidly. The aim of this study is to examine the impact of parents’ home-based literacy activities and their attitudes toward library use on the development of reading culture among children aged 3 to 6. This research was conducted using a quantitative survey design. As a data collection tool, the “Home-Based Early Literacy and Library Perception Scale” was developed by the researcher. The sample consisted of 389 parents residing in the Çankaya district of Ankara. The data obtained were analyzed through descriptive statistical methods. The findings indicate that parents frequently engage in literacy activities at home, such as storytelling, singing songs, playing language games, and interactive book reading. Additionally, it was observed that children developed positive attitudes toward books and exhibited behaviors supportive of a reading culture. While parents generally displayed positive attitudes toward library use, issues related to accessibility and awareness were noted in some families. In conclusion, both home-based early literacy activities and parental attitudes toward library use were found to have a significant impact on the development of children's reading culture. Based on these findings, it is recommended that educational programs be developed to strengthen parental support in early childhood and that library services be made more accessible to families.