Bakırlı ve levonorgestrelli rahim içi araç uygulananolgularda işlem öncesi ve işlem sonrası 1. ve 3. aylarda uterinarter ve utero-overyan arter doppler bulgularının veklinik semptomların araştırılması

Abstract

Amaç: Bakırlı ve levonorgestrelli rahim içi araç (RİA) uygulanan olgularda işlem öncesi ve işlem sonrası 1. ve 3. aylarda uterin arter ve utero-overyan arter Doppler bulgularının ve klinik semptomların değerlendirilmesi ve bu semptomların uterin arter ve utero-overyan arter Doppler pulsatil indeks (PI), rezistans indeks (RI) bulgularıyla ilişkisinin araştırılması hedeflendi. Gereç ve Yöntem: Prospektif gözlemsel bu çalışma, bakırlı RİA uygulanan (n=49) ve levonorgestrelli rahim içi araç uygulanan (n=45) olmak üzere 94 katılımcı ile gerçekleştirildi. RİA uygulanmasının hemen öncesinde katılımcıların jinekolojik ve demografik öyküleri alındı; menstrüel siklus uzunluğu, menses gün sayısı, günlük ped sayısı sorgulandı. RİA takılmasının ardından 1. ve 3. aylarda kontrol muayenesinde menstrüel siklus uzunluğu, menses gün sayısı ve günlük ped sayısı, intermenstrüel kanama, oligomenore, amenore ve lekelenme olup olmadığı sorgulandı. Hastalardan resimli kan kaybı değerlendirme çizelgesi işlem öncesi ve sonrası 1. ve 3. aylardaki kontrol muayenelerinde doldurmaları istendi. Hastaların dismenore ve disparoni şikayetleri işlem öncesi ve sonrası 1. ve 3. aylarda yaptığımız vizüel ağrı skalasına (VAS) verdikleri cevaplar ile değerlendirildi. RİA takılmasının cinsel işlev üzerine olan etkisi ise işlem öncesi ve sonrası 1. ve 3. aylarda Kadın Cinsel İşlev Ölçeği (FSFI) uygulanarak değerlendirildi. RİA uygulanmasının öncesi ve sonrası 1. ve 3. aylarda klinik semptomların sorgulanmasının ardından transvajinal ultrason (TVUSG) ile endometrial kalınlık (mm) ölçüldü, Doppler ultrason yapılarak uterin arter ve utero-overyan arter PI ve RI ölçümleri yapıldı. Bulgular: İşlem öncesi klinik özellikler RİA tiplerine göre analiz edildiğinde menstrüel siklus uzunluğu levonorgestrelli RİA kullanan hastalarda anlamlı olarak daha kısayken (p=0,026), menstürasyon gün sayısı ve günlük ped sayısı levonorgestrelli RİA kullananlarda anlamlı olarak daha fazlaydı (p<0,001). Bu verilerle orantılı olarak resimli kan kaybı değerlendirme çizelgesi skoru ve resimli kan kaybı değerlendirme çizelgesine göre aşırı menstürasyon oranı da levonorgestrelli RİA kullananlarda anlamlı olarak daha yüksek olarak saptandı (p<0,001). Dismenore VAS skoru da aynı şekilde işlem öncesi levonorgestrelli RİA grubunda daha yüksek olarak değerlendirildi (p=0,072). RİA uygulanma işlemlerinin ardından 1. ve 3. aylarda yaptığımız kontrol analizlerinde; resimli kan kaybı değerlendirme çizelgesi skorunda, dismenore VAS skorunda ilk muayeneden oldukça farklı sonuçlarla karşılaşıldı. İşlem öncesinin tam aksine, işlem sonrası 1. ve 3. aylarda resimli kan kaybı değerlendirme çizelgesi skoru, resimli kan kaybı değerlendirme çizelgesi skoruna göre aşırı menstürasyon oranı ve dismenore VAS skoru levonorgestrelli RİA kullananlarda anlamlı olarak daha düşük saptandı. (p<0,05). Gruplar kendi içerisinde değerlendirildiğinde de bakırlı RİA uygulanmasının ardından menstrüel kanamaların (p<0,001) ve dismenorenin arttığı (p=0,030) görülürken, levonorgestrelli RİA uygulanmasının ardından menstrüal kanama miktarı ve dismenore azaldığı, lekelenmelerin arttığı görüldü (p<0,001). Disparoni VAS skoru (p=0,519) ve Kadın Cinsel İşlev Ölçeği (p=0,503) bakırlı RİA grubunda işlem öncesi ve sonrası değişmezken, levonorgestrelli RİA grubunda disparoni VAS skorunda anlamlı düşüş (p=0,005), Kadın Cinsel İşlev Ölçeği puanında anlamlı artış saptanmıştır (p=0,009). Endometrial kalınlık değerlendirilmesinde de bakırlı RİA grbundan anlamlı fark izlenmezken, levonorgestrelli RİA grubunda anlamlı düşüş saptanmıştır (p<0,001). Doppler parametreleri değerlendirildiğinde bakırlı RİA grubunda da levonorgestrelli RİA grubunda da işlem sonrası, işlem öncesine göre uterin arter PI ve RI değerlerinde anlamlı artış izlenmiştir (uterin arter PI bakırlı RİA'da p=0,014, levonorgestrelli RİA'da p<0,001 ve uterin arter RI bakırlı RİA'da p=0,035, levonorgestrelli RİA'da p=0,003). Bakırlı RİA grubunda işlem öncesi ve sonrasında utero- ovaryan arter PI ve RI değerlerinde anlamlı fark izlenmezken (utero-overyan arter PI için 0,291, RI için 0,455) levonorgestrelli RİA grubunda PI ve RI değerlerinde anlamlı artış saptandı (utero-overyan arter PI için p=0,004, RI için (p<0,001). Fakat yan etkiler ile Doppler ultrason parametreleri arasında anlamlı ilişki elde edilememiştir. Sonuçlar: Çalışmamızda bakırlı RİA ve levonorgestrelli RİA takılma işlemlerinin ardından uterin arter PI ve RI değerlerinde anlamlı artış saptanması RİA'ların pelvik vaskülarizasyona olası etkilerinin değerlendirilmesi açısından oldukça değerli bir sonuçtur. Fakat Doppler parametreleriyle RİA'ya bağlı gelişebilen kanama, dismenore, disparoni ve cinsel işlev bozukluğu gibi yan etkiler arasında anlamlı korelasyon elde edilememiştir. Bu nedenle oldukça etkin ve uzun süreli bir kontrasepsiyon yöntemi olan RİA'ların kullanımının bırakılmasına sebep olabilecek yan etkilerin gelişeceğini öngörmede tek başına Doppler değerlendirilmesi yeterli görülmemiştir. Literatürde henüz net bir sonuç elde edilemeyen RİA'ya bağlı yan etkiler ile Doppler parametrelerinin ilişkisini anlamlandırmak için daha geniş hasta gruplarında çalışmalar yapılmasına ihtiyaç vardır.

OBJECTIVE: Evaluation of uterine artery and utero-ovarian artery Doppler ultrasound findings and clinical symptoms before the procedure and at the 1st and 3rd months after the procedure in cases where copper and levonorgestrel intrauterine device (IUD) was applied, and the evaluation of these symptoms with uterine artery and utero-ovarian artery Doppler ultrasound pulsatility index (PI) and resistive index (RI) findings. It was aimed to investigate whether there is a correlation. METHODS: This prospective observational study was conducted with 94 participants, who were administered copper IUD (n=49) and levonorgestrel intrauterine device (n=45). Gynecological and demographic histories of the participants were obtained just before the IUD application. Menstrual cycle length, number of menses days, number of pads used daily were questioned. At the 1st and 3rd months after the IUD insertion, the patients who came to the control examination were asked about the menstrual cycle length, the number of menstrual days and the number of daily pads. In these control examinations, intermenstrual bleeding, oligomenorrhea, amenorrhea and spotting were also questioned. The patients were asked to fill out the Pictorial Blood Assessment Chart (PBAC), which is a picture bleeding assessment card, at the control examinations before and in the 1st and 3rd months after the procedure. Dysmenorrhea and dyspareunia complaints of the patients were evaluated with their responses to the Visual Analogue Scale (VAS) performed before and after the procedure in the 1st and 3rd months. The effect of IUD insertion on sexual function was evaluated by applying the Female Sexual Function Index (FSFI) before and at the 1st and 3rd months after the procedure. After questioning the clinical symptoms before and at the 1st and 3rd months after the IUD application, endometrial thickness (mm) was measured by transvaginal ultrasound (TVUSG), PI and RI measurements of the uterine artery and utero-ovarian artery were performed by Doppler ultrasound. RESULTS: When pre-procedural clinical features were analyzed according to IUD types; While menstrual cycle length was significantly shorter in patients using levonorgestrel intrauterine device (p=0,026), the number of days of menstruation and daily pads were significantly higher in patients using levonorgestrel intrauterine device (p<0,001). In proportion to these data, pictorial card score and excessive menstruation rate by pictorial card score were also found to be significantly higher in levonorgestrel intrauterine device users (p<0,001). Dysmenorrhea VAS score was also higher in the levonorgestrel intrauterine device group before the procedure (p=0,072). In the control analyzes we performed in the 1st and 3rd months after the IUD application; the pictorial card score and the dysmenorrhea VAS score were quite different from the first examination. In contrast to the pre-procedure, pictorial card score, excessive menstruation rate by pictorial card score and dysmenorrhea VAS score were found to be significantly lower in levonorgestrel intrauterine device users in the 1st and 3rd months after the procedure (p<0,05). When the groups were evaluated within themselves, it was observed that the amount of menstrual bleeding (p<0,001) and dysmenorrhea (p=0,030) increased after the application of copper IUD, while the amount of menstrual bleeding and dysmenorrhea decreased and spotting increased after the application of levonorgestrel intrauterine device (p<0,001). While the dyspareunia VAS score (p=0,519) and the Female Sexual Function Index score (p=0,503) did not change in the copper IUD group before and after the procedure, a significant decrease was found in the dyspareunia VAS score (p=0,005) and a significant increase was found in the Female Sexual Function Index score in the levonorgestrel intrauterine device group (p=0,009). While no significant difference was observed in the endometrial thickness in the copper IUD group, a significant decrease was observed in the levonorgestrel intrauterine device group (p<0,001). When Doppler ultrasound parameters were evaluated, a significant increase was observed in uterine artery PI and RI values after the procedure in the copper IUD group (uterine artery PI copper IUD p=0,014, levonorgestrel intrauterine device p<0,00) ve (uterinE arter RI copper IUD p=0,035, levonorgestrel intrauterine device p=0,003). and in the levonorgestrel intrauterine device group compared to the pre-procedure. While no significant difference was observed in utero-ovarian artery PI and RI values in the copper IUD before and after the procedure (utero- overian artery PI 0,291, RI 0,455) there was a significant increase in PI and RI values in the levonorgestrel intrauterine device (utero-overian artery PI p=0,004, RI p<0,001). However, no significant correlation could be obtained between side effects and Doppler ultrasound parameters. CONCLUSION: In our study, detection of significant increase in uterine artery PI and RI values after copper IUD and levonorgestrel intrauterine device application is very valuable in terms of evaluating the possible effects of IUDs on pelvic vascularization. However, no significant correlation could be obtained between Doppler ultrasound parameters and side effects such as bleeding, dysmenorrhea, dyspareunia and sexual dysfunction that may develop due to IUDs. For this reason, Doppler ultrasound evaluation alone was not considered sufficient to predict the development of side effects that may lead to discontinuation of the use of IUD, which is a very effective and long-term contraception method. Studies in larger patient groups are needed to understand the relationship between IUD-related side effects and Doppler ultrasound parameters, for which a clear result has not yet been obtained in the literature.