JUAN GOYTISOLO’NUN GÖZÜNDEN BATI’NIN ÖTEKİ ALGISINA DAİR DİKKATLER

Abstract

Edebiyatta ötekilik meselesi birçok yazar tarafından bilinçli veyabilinçsiz olarak kullanılagelen bir olgudur. İnsan kendi kimliğinioluştururken ötekine ihtiyaç duyar, zira öteki olmadan kendinitanımlaması mümkün değildir. Tarih boyunca birbirini ötekileştiren Batıve İslam dünyasını bizzat kendi yaşadıklarından yola çıkarak en iyişekilde analiz etmeyi başaran önemli isimlerden biri İspanyol yazar JuanGoytisolodur. Bu çalışmada Goytisolo’nun bazı eserlerinde ötekikavramını irdelemeyi amaçladık. Bu bağlamda Batı, özellikle de İspanyoledebiyatındaki Türklere dair öteki kimliğinden bir takım örneklerverirken, Batı edebiyatında genel olarak görülen önyargı ve klişelere dedeğinmeye çalıştık. Geçmişte, Batı ötekini derisinin rengine göre belirlerve gerek Avrupa’da gerek Amerika’da siyah adam onlar için ötekiolmaktan kurtulamazdı. Ancak, zaman içerisinde yeni ve farklı ‘öteki’kavramları ortaya çıkmaya başlar. Mesela, 11 Eylül saldırılarındansonra, özellikle Amerikalılar için, Müslümanlar ‘öteki’ olur. Bu arada,Doğuzamanla‘öteki’ninvarlığınıreddederekdeğerlerinikoruyamayacağını anladı. O nedenle, modern ve geleneksel arasındaçatışmalar çıkmaya başladı. Doğulu geri kalmışlığın nedenlerindenbirinin aşırı tutuculuğa bağlı olarak ‘öteki’ni reddetme olduğunun farkınavardı. Bu arada Batı, Dogu’nun geri kalmışlığının sebebini bilinçli olarak‘inançla’ yani İslam’la ilişkilendirmeye devam etti. Günümüzde üçüncüdünya ülkelerinin çoğu Müslüman devletlerdir. Ama eski İslammedeniyetleri göz önüne alındığında, bu iddianın ne kadar yanlış olduğugayet açıktır. İslam dini her zaman yeniliklere ve gelişmelere açıkolmuştur. Sorun şu ki, bahsettiğimiz ülkelerde gelenekle din birbirinekarıştırıldığı için ciddi sorunlar yaşanmakta, Batı’da bundan bir şekildefaydalanmayı başarmaktadır. Bu anlamda, batılı bir göz olarak Goytisolo günümüzde Müslümanların durumunu objektif bir şekilde analiz etmeyibaşaran nadir isimlerdendir.