Amerikan Kız Koleji Müdiresi Mary M. Patrick’in Sultan V. Mehmed Reşad ve Dönemi Hakkındaki Görüşleri

Abstract

Osmanlı coğrafyasında faaliyetlerde bulunan Amerikalı misyonerlerin görevlerinden biri de bulun-dukları yöreye dair her türlü gözlem ve düşüncelerini tafsilatlı bir şekilde kaydederek Boston’daki mer-kezlerine düzenli aralıklarla göndermekti. Görev yerlerinde çok uzun yıllar hatta bir ömür boyu kalan bu misyonerler doğal olarak etraflarında meydana gelen her hadiseyi yakından ve bütüncül olarak göre-biliyorlardı. Her ne kadar kendi ülkesinin bakış açısıyla ve menfaatleri doğrultusunda yorumlar yapsalar da bütün bu kayıtlar tarihi birer vesika kabul edilebilecek niteliktedirler. İstanbul Amerikan Kız Kole-ji’nde kırk dokuz yıl (1875-1924) öğretmenlik ve idarecilik yapmış olan Mary Mills Patrick’in bu kadar uzun zaman dilimini kapsayan hatıralarında devrin siyasi meseleleri ve oluşumları da yer almaktadır. Payitahtta kurulmuş bir kolejin müdiresi olmanın getirdiği fırsat ve imkânlardan istifade ederek sıradan bir misyonerden daha farklı ve daha özel ortamlarda bulunabilmiştir. Hal böyle olunca onun bir misyo-ner gözüyle yaptığı değerlendirmeler, tarihimizin önemli bir dönemecinin dış dünyanın penceresinden nasıl görüldüğünü ortaya koyması yanında siyasi sahada ülkesi ve ait olduğu medeniyet adına beklentile-rini bize göstermiş olacaktır. Bu makalede Müdire Patrick’in Sultan Mehmed Reşad’ın tahta çıkışı, icra-atları, kişiliği ve yönetim anlayışı hakkında neler söylediği, nasıl bir portre çizdiği, ayrıca Jön Türklerin icraatlarını nasıl yorumladığı üzerinde durulacaktır. Ancak bunun öncesinde hayatı ve faaliyetleri hak-kında kısaca bilgi verilecek, akabinde hükümdarlıklarına şahit olduğu sabık dört padişah hakkındaki gözlemvedüşünceleriaktarılacaktır.BukonulardakitemelkaynakPatrick’in SonSultanların İstanbulu’nda adıyla Türkçeye çevrilen Under Five Sultans başlıklı hatıra kitabıdır. Bunun yanı sıra di-ğer misyoner kaynaklarından ve raporlarından da yararlanılacaktır.