Alternatif Yargısal Denetim Modeli Olarak Zayıf Form Yargısal Denetimin Uygulamadaki Örnekleri

Abstract

Yargısal denetim (anayasa yargısı) kavramı, türleri ve uygulanma alanları, Türk ve dünya literatüründe kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Ancak, tartışmaların genellikle yargısal denetim modellerinden biri olan güçlü form yargısal denetimi üzerinde yoğunlaştığı söylenebilir. Bu nedenle, bu makalenin amacı, literatürde yeterince incelenmemiş alternatif bir model olan zayıf form yargısal denetimini analiz etmektir. Zayıf form yargısal denetimi, anayasal konulardaki uyuşmazlıklarda nihai karar merciinin yasama organı olduğu bir yargısal denetim türüdür. Bu model, Kanada, Birleşik Krallık ve Yeni Zelanda gibi ülkelerde benimsenmiş olup, güçlü form yargısal denetimine yöneltilen eleştirilere (meşruiyet sorunu, demokrasiyle uyumsuzluk, yargısal aktivizm vb.) bir alternatif olarak öne çıkmaktadır. Bu makalede, zayıf form yargısal denetim modelinin uygulamadaki örneklerini göstermek amacıyla, söz konusu modeli benimseyen Kanada, Birleşik Krallık ve Yeni Zelanda hukuk sistemleri incelenecektir. Bu ülkelerin seçilmesinin bir diğer nedeni, zayıf form yargısal denetimin üç farklı alt türünün bu ülkelerde uygulanıyor olmasıdır. Ayrıca, makalede yargısal denetim kavramı, yargısal denetim modellerinin yeniden sınıflandırılması, güçlü form yargısal denetime yöneltilen eleştiriler ve zayıf form yargısal denetimin avantajları da ele alınacaktır. Böylece, öğretide görece az bilinen zayıf form yargısal denetim modeli kapsamlı bir şekilde açıklanacaktır. Sonuç olarak, bu makale hem teorik çerçevede hem de uygulama örnekleri üzerinden zayıf form yargısal denetimini ele alarak, bu modelin mevcut yargısal denetim modelleri (Amerikan tipi ve Avrupa tipi) dışında, bağımsız bir yargısal denetim modeli olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.