Tıp hukukunda kişinin kendi geleceğini belirleme hakkı kapsamında rıza

Abstract

Kişinin yalnızca insan oluşu ile kazandığı temel haklar, birbiri ile bağlantılı ve birbirini tamamlayıcı niteliktedir. Temel hakların en temeli ve özünde diğer hakların dayanağı olan yaşam hakkı ve kişinin maddi ve manevi kişiliğini geliştirme hakkı, farklı hakların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu kapsamda ortaya çıkan haklardan biri de uluslararası sözleşmeler ile temellenen ve Anayasa'da da yer alan sağlık hakkıdır. Sağlık hakkı; hasta odaklı hasta haklarının oluşmasına ve gelişmesine neden olmuştur. Hasta haklarının en temelini de kişinin kendi geleceğini belirleme hakkı oluşturmaktadır. Bu hak hastanın özerkliği, kendi yaşamı ve vücudu hakkında karar vermesini sağlama, hastanın tüm karar süreçlerine dahil olmasını amaçlamıştır. Bu kapsamda çalışmamızda, kişinin kendi geleceğini belirleme hakkının dayanağına, bu hakkın uygulamadaki görünüşü olan aydınlatılmış rızaya ve özel nitelikli bazı tıbbi müdahalelere yer verilecektir.

The fundamental rights that a person acquires only by being human are interconnected and complementary to each other. The right to life, which is the most basic of fundamental rights and the basis of other rights, and the right to develop one's material and spiritual personality have led to the emergence of different rights. In this context, the right to health, which is based on international conventions and included in the Constitution, has emerged. The right to health has led to the formation and development of patient-centered patient rights. The most fundamental of patients' rights is the right to determine one's own future. This right is aimed at ensuring the patient's autonomy, making decisions about his/her own life and body, and including the patient in all decision processes. In this context, in our thesis, we will include the basis of a person's right to self-determination, informed consent, which is the appearance of this right in practice, and some special medical interventions.