Avrupa insan hakları mahkemesinin ötanazi ile ilgili kararları hakkında bir değerlendirme

Abstract

Ötanazi ile ilgili olarak vermiş olduğu kararlar incelendiğinde, Av- rupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ötanazi konusunda giderek esneyen bir durum sergilediği izlenimi uyanmaktadır. Hâlbuki, Mahkeme’nin, ötanazinin bir hak olarak iddia edilemeyeceği konusunda net bir tutum sergilemesi gerekir. Taraf devletlerin, ötanaziyi hukuken tanımak bakı- mından bir takdir marjından söz etmek mümkün değildir. “Sözleşme’nin amacı” ve yaşam hakkını koruyan 2 nci maddesi, bu sonuca ulaşmak için yeterli yorum vasıtalarıdır. Yine, taraf devletler arasında, ötanazinin hak olarak iddia edilemeyeceği konusunda bir konsensüs vardır ve bu durum büyük çoğunluğunun iç hukukuyla teyit edilmektedir. Özel hayatın ko- runması ve kişisel otonomi, ne zaman ve nasıl öleceğini seçme hakkı veren kavramlar değildir. Devletin, intihar etmeye müdahale etmiyor oluşu, intiharın bir hak olduğu anlamına gelmemektedir. Diğer haksız- lıkların gerçekleştirilmesi bakımından olduğu gibi, intihar edip etmemek veya intihara “yardım” edip etmemek bakımından kişiler serbesttir, an- cak bu serbestiyet, mevcut olan bir hakkın uzantısı olarak anlaşılmama- lıdır. Sonuç olarak, devlete, bir haksızlığa izin vermek veya bundan daha ağır olarak, bir haksızlığın içinde yer almak gibi bir yükümlülük yükle- mek mümkün değildir.