Hasta Şikâyetlerinin Defansif Tıp Uygulamalarına Etkisi: İkincil Mağdur Aile Hekimleri mi?

Abstract

Giriş: Ülkemizde Sağlıkta Dönüşüm Reformu ile birlikte hastaların hekimlere başvuru sayısında yıllar içinde 3 kat artış yaşanmış ve hastaların beklenti ve şikâyetleri de başvuru sayısı ile doğru orantılı olarak artmıştır. Ayrıca sağlık sistemindeki problemlerin hızlı çözülmesi için hastaların sağlık hizmetleri ile ilgili şikâyet, öneri ve taleplerini iletebileceği hasta hakları iletişim birimleri oluşturulmuştur. Bu birimler incelendiğinde, yıllar içinde, hastaların bu birimlere başvuru sayısı ve hastaların şikâyetlerini iletebileceği başvuru kanalları artmıştır. Hasta hakları ile ilgili başvuru kanalları Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi (SABİM), Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER), İl Sağlık Müdürlükleri, İlçe Sağlık Müdürlükleri, Genel Sekreterlikler ve hastanelerde bulunan Hasta Hakları İletişim Birimleri, Sağlık Bakanlığı Teftiş Kuruludur. Çalışmamız, yıllar içinde artan hasta hakları birimlerine yapılan şikâyet başvurularının hekimlerin defansif tıp uygulamalarına ait tutumlarında bir farklılık oluşturup, oluşturmadığını değerlendirmek için planlandı. Materyal ve Metot: Araştırma, 2016 yılında Mayıs ve Haziran aylarında İstanbul Kadıköy ilçesinde görev yapmakta olup çalışmaya katılmayı kabul eden 209 aile hekimine yüz yüze anket yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Tüm katılımcılara defansif tıp uygulamaları tutum ölçeği ve 14 soruluk, sosyodemografik özelliklerin sorgulandığı bir anket uygulandı. Bulgular: Çalışmamıza katılan aile hekimlerinden hasta şikayetleri sonrasında bilgi istenen aile hekimlerinde hem pozitif hem de negatif defansif (çekinik) tıp uygulamaları tutum ölçek puanlarında diğer hekimlere oranla istatiksel olarak yüksek saptandı. (p<0.001) Tartışma ve Sonuç: Hasta hakları başvuruları birçok kaynak tarafından Sağlık Bakanlığına ulaşmaktadır. Sağlık Bakanlığı çözümleyicileri tarafından bu şikâyetler değerlendirilerek sırasıyla İl Sağlık Müdürlüğü ve Başkanlık Hasta Hakları çözümleyicilerine ve daha sonrasında hastane hasta hakları çözümleyicilerine ulaşmaktadır. Hastane hasta hakları çözümleyicileri tarafından bu şikâyetler öncelikle değerlendirilerek başvuru sahibinin iddiası titizlikle araştırılarak sonrasında ilgili hekime gönderilmelidir. Aksi durumda hekimlerin hastalarla ilgili defansif tıp uygulamalarını artırmakta ve çok değerli olan sağlıkla ilgili kaynakların gereksiz kullanımı söz konusu olabilmektedir.

Introduction: With the Health Transformation Reform in Turkey, there has been a 3-fold increase in the number of patients applying to physicians over the years.Thus, expectations and complaints of the patients have increased in direct proportion to the number of applications. In addition, “Patients’ Rights Communication Units” have been formed to which the patients can deliver their complaints, suggestions and requests in order to solve the problems in the health system quickly. Over the years, the number of applications to these units and the application channels where the patients can deliver their complaints have increased. These units are SABIM , CIMER, Provincial Health Directorates, District Health Directorates, Presidency of Patient Rights Communication in the hospitals and Ministry of Health Inspection Board. Our study was planned to evaluate whether the increasing applications to the Patients’ Rights Services made a difference in the attitudes of the physicians towards the defensive medical practices. Materials and Methods: The study was conducted in May and June 2016 in Kadikoy district of Istanbul with 209 family physicians. They were administered questionnaires using face to face method. A socio-demographic questionnaire and defensive medicine behavior scale was applied to all participants. Results: The family physicians who were complained by the patients were found to have higher positive and negative defensive medicine behavior scale points than the other family physicians (P <0.001). Discussion and Conclusion: Patient rights applications are received by the Ministry of Health from many sources. These complaints are evaluated by the Ministry of Health analysts and they reach to Provincial Health Directorate and Presidential Patient Rights analysts and then hospital patient rights analysts. These complaints are firstly evaluated by the hospital patient rights analysts. The claims of the applicants’ must be carefully investigated and then sent to the relevant physicians. Otherwise, the physicians defensive medicine practices about the patients may increase and consequently valuable health-related resources are unnecessarily used