Janissary Orta Funds: Revenues and Expenditures of the 44th Ağa Bölük During 1796-1826

Abstract

This article examines the functioning of Janissary orta funds, the characteristics of the loans they issued, and the identities of their debtors in early nineteenth-century Istanbul, drawing on the revenue and expenditure register of the 44th Ağa Bölük. Although the capital owned by Janissary ortas was not substantial, the total capital of 196 Janissary ortas constituted a considerable sum making a notable impact on Istanbul’s financial market and economy. The article argues that Janissary orta funds typically issued small- and medium-scale loans to merchants and artisans operating small or mid-sized enterprises, as well as to members of Istanbul’s middle and lower socioeconomic classes. At least on the paper, Janissary orta funds adhered to the general principles that governed the functioning of cash waqfs in the Ottoman Empire. During the period under study, the revenues and expenditures of the 44th Ağa Bölük maintained a delicate balance, which was disrupted in favor of expenditures during wartime. In such instances, the 44th Ağa Bölük’s fund needed to be subsidized by the central government.

Bu çalışmada Osmanlı Arşivi’nin farklı tasniflerinde karşımıza nadiren çıkan Yeniçeri ortalarına ait gelir-gider defterlerinden 44. Ağa Bölüğü’ne ait gelir ve gider defterleri kullanılarak, Yeniçeri orta sandıklarının 19. yüzyıl başlarındaki işleyişi, sandıklardan verilen kredilerin niteliği ve niceliği, kredi alanlar ve sandıklardan yapılan harcamalar hakkında bazı genel tespitler yapılmaktadır. Yeniçeri Ocağı’nı oluşturan ortaların para vakfı olarak işlettikleri sermayeler mütevazı rakamlar olsa da, 196 orta sandığının toplam sermayesi göz önüne alındığında bunun yüksek bir meblağı oluşturduğu ve İstanbul’un finansal ve ekonomik hayatında önemli rol oynadığı iddia edilebilir. Yeniçeri orta sandıklarının verdikleri kredilerin orta ve küçük büyüklükte meblağlardan oluştuğu ve buralardan borç alanların orta ve küçük ölçekli tüccar-esnaf ile orta ve dar gelirli İstanbullulardan oluştuğu görülmektedir. Çalışmada Yeniçeri orta sandıklarının hem borç verme süreçlerinde hem de murabaha oranlarında diğer para vakıfları ile aynı prensiplerle işlediği de varılan diğer bir sonuçtur. Ele alınan dönemde 44. Ağa Bölüğü’nün gelir ve giderlerinin çoğunlukla birbirine çok yakın seyrettiği, ancak savaş dönemlerinde giderlerde önemli artış yaşandığı ve merkezî yönetimin desteğine ihtiyaç duyulduğu da tespit edilmiştir.